Administrator Contron Pannel

 

Trang Chủ  I   Giới Thiệu  I   Sản phẩm   I    Bí quyết - Kinh nghiệm   I    Phương pháp điều trị   I    Liên Hệ 

   DANH MỤC TIN

omron
   DỰ BÁO THỜI TIẾT
   TỶ GIÁ NGOẠI TỆ
   HỖ TRỢ TRỰC TUYẾN
 
Chat với nhân viên tư vấn
Nhân viên tư vấn
 
Chat với nhân viên tư vấn
Nhân viên tư vấn
 
   THỐNG KÊ WEBSITE
 

  Lượt truy cập: 1663190

  Đang online:
3

 

 

THOÁI HÓA KHỚP THOÁI HÓA KHỚP
THOÁI HÓA KHỚP
 
Gửi ngày 14 tháng 10 năm 2008

THOAÙI HOÙA KHÔÙP

1. ÑAÏI CÖÔNG:

1.1. Ñònh nghóa:

Thoaùi hoùa khôùp (THK) laø nhöõng beänh cuûa khôùp vaø coät soáng maïn tính, gaây ñau

vaø bieán daïng khôùp. Toån thöông cô baûn cuûa beänh laø tình traïng thoaùi hoùa cuûa suïn

khôùp vaø ñóa ñeäm ôû coät soáng, gaén lieàn vôùi nhöõng thay ñoåi sinh hoïc – cô hoïc giaûi

phaåu – vaø beänh lyù ôû phaàn khoang khôùp goàm xöông döôùi suïn vaø maøng hoaït dòch

vaø khoang giöõa caùc thaân ñoát soáng.

Ngöôøi ta thöôøng coi thoaùi hoùa khôùp laø beänh lyù do haäu quaû cuûa quaù trình tích

tuoåi vaø söï chòu löïc taùc ñoäng thöôøng xuyeân leân khôùp. Thoaùi hoùa khôùp gaây ñau

vaø bieán ñoåi caáu truùc khôùp daãn ñeán taøn pheá laøm aûnh höôûng ñeán chaát löôïng cuoäc

soáng vaø coøn laø gaùnh naëng cho kinh teá gia ñình vaø toaøn boä xaõ hoäi. Thoaùi hoùa

khôùp neáu ñöôïc chaån ñoaùn sôùm vaø ñieàu trò sôùm coù theå laøm chaäm phaùt trieån cuûa

beänh, giaûm trieäu chöùng ñau ñôùn, giuùp duy trì cuoäc soáng hoaït ñoäng.

1.2. Ñaëc ñieåm dòch teã hoïc:

Thoaùi hoùa khôùp (THK) laø beänh maïn tính thöôøng gaëp nhaát ôû ngöôøi trung nieân vaø

ngöôøi coù tuoåi, xaûy ra ôû moïi chuûng toäc, moïi thaønh phaàn cuûa xaõ hoäi, ôû taát caû caùc

nöôùc vaø phuï nöõ nhieàu hôn nam giôùi.

Thoáng keâ cuûa WHO cho thaáy coù 0,3–0,5% daân soâ bò beänh lyù veà khôùp thì trong

ñoù coù 20% bò thoaùi hoùa khôùp. ÔÛ Myõ: 80% treân 55 tuoåi bò thoaùi hoùa khôùp. ÔÛ

Phaùp: Thoaùi hoùa khôùp chieám 28% soá beänh veà xöông khôùp.

ÔÛ Vieät Nam: thoaùi hoùa khôùp chieám 10, 41% caùc beänh veà xöông khôùp.

Coù söï lieân quan chaët cheõ giöõa thoaùi hoùa khôùp vaø tuoåi taùc

- 15 – 44 tuoåi: 5% ngöôøi bò thoaùi hoùa khôùp.

- 45 – 64 tuoåi: 25 – 30% ngöôøi bò thoaùi hoùa khôùp.

- Treân 65 tuoåi: 60 – 90% ngöôøi bò thoaùi hoùa khôùp.

Vaø caùc vò trí thöôøng bò thoaùi hoùa:

- Coät soáng thaét löng 31. 12%.

- Coät soáng coå 13, 96%.

- Nhieàu ñoaïn coät soáng 07, 07%.

- Goái 12, 57%

- Haùng 08, 23%

- Caùc ngoùn tay 03, 13%.

- Rieâng ngoùn tay caùi 02, 52%.

- Caùc khôùp khaùc 01, 97%.

Thoaùi hoùa khôùp laø beänh lyù chuû yeáu cuûa suïn khôùp vaø ñóa ñeäm coät soáng, nhöng

aûnh höôûng ñeán toaøn boä thaønh phaàn caáu taïo khôùp nhö xöông döôùi suïn, bao hoaït

dòch, bao khôùp … beänh thöôøng xaûy ra ôû caùc khôùp chòu löïc nhieàu nhö: coät soáng

thaét löng - coå, goái, goùt….

1.3. Quan nieäm cuûa YHCT

Veà bieåu hieän beänh lyù cuûa Thoaùi hoùa khôùp coù ñau – teâ – moõi ôû vuøng cô baép

khôùp xöông töông öùng, caùc trieäu chöùng aáy cuõng ñöôïc YHCT moâ taû trong chöùng

Tyù vaø Tích boái thoáng

- Chöùng Tyù: do Phong Haøn Thaáp xaâm nhaäp vaøo cô bieåu kinh laïc gaây beá

taéc khoâng thoâng gaây ra naëng – töùc – moõi vaø ñau ôû xöông khôùp mình

maãy trong ñieàu kieän coù yeáu toá cô ñòa laø Can Thaän aâm hö

- Chöùng Tích – Boái thoáng: Can – Thaän hö

2. NGUYEÂN NHAÂN VAØ CÔ CHEÁ SINH BEÄNH

2.1. Nguyeân nhaân

Söï laõo hoùa

Theo quy luaät cuûa töï nhieân, ôû ngöôøi tröôûng thaønh khaû naêng sinh saûn vaø taùi taïo

suïn giaûm daàn vaø heát haún. Caùc teá baøo suïn vôùi thôøi gian tích tuoåi laâu daàn seõ giaø,

khaû naêng toång hôïp caùc chaát taïo neân sôïi collagen vaø mucopolysaccharide seõ

giaûm suùt vaø roái loaïn, chaát löôïng suïn seõ keùm daàn, tính chaát ñaøn hoài vaø chòu löïc

giaûm.

Yeáu toá cô giôùi

Laø yeáu toá thuùc ñaåy quaù trình thoaùi hoùa nhanh. Yeáu toá cô giôùi theå hieän ôû söï taêng

baát thöôøng löïc neùn treân moät ñôn vò dieän tích cuûa maët khôùp hoaëc ñóa ñeäm laø yeáu

toá chuû yeáu trong thoaùi hoùa khôùp thöù phaùt, noù goàm:

- Caùc dò daïng baåm sinh laøm thay ñoåi dieän tích tyø neùn bình thöôøng cuûa khôùp

vaø coät soáng.

- Caùc bieán daïng thöù phaùt sau chaán thöông, vieâm, u, loaïn saûn laøm thay ñoåi

hình thaùi, töông quan cuûa khôùp vaø coät soáng.

- Söï taêng troïng taûi: taêng caân quaù möùc do beùo phì, do ngheà nghieäp.

Yeáu toá mieãn dòch:

Böôùc ñaàu qua caùc coâng trình nghieân cöùu nhaän thaáy ôû beänh nhaân thoaùi hoùa suïn

khôùp vaø ñóa ñeäm coù nhöõng thay ñoåi hoaït ñoäng mieãn dòch ñöôïc theå hieän döôùi

caùc daïng:

- Taêng ñaùp öùng mieãn dòch teá baøo

- Taêng mieãn dòch theå dòch taïo neân khaùng theå trong toå chöùc khoang khôùp

- Coù söï di truyeàn mieãn dòch, bieåu hieän qua heä khaùng nguyeân phuø hôïp toå chöùc

ôû ngöôøi bò thoaùi hoùa suïn khôùp coù HLA. B7 vaø HLA.B8 taêng cao hôn ôû ngöôøi

bình thöôøng

Caùc yeáu toá khaùc

- Di truyeàn: cô ñòa giaø sôùm.

- Noäi tieát: maõn kinh, tieåu ñöôøng, loaõng xöông do noäi tieát, do thuoác.

- Chuyeån hoùa: beänh goutte.

2.2. Phaân loaïi

Theo nguyeân nhaân, coù theå phaân bieät hai loaïi thoaùi hoùa khôùp

Nguyeân phaùt: nguyeân nhaân chính laø do söï laõo hoùa, xuaát hieän muoän, thöôøng ôû

ngöôøi sau 60 tuoåi, nhieàu vò trí, tieán trieån chaäm, taêng daàn theo tuoåi, möùc ñoä

khoâng naëng.

Thöù phaùt: phaàn lôùn laø do nguyeân nhaân cô giôùi, gaëp ôû moïi löùa tuoåi (thöôøng treû

döôùi 40 tuoåi) khu truù moät vaøi vò trí naëng vaø phaùt trieån nhanh.

2.3. Cô cheá sinh beänh

2.3.1. Hoaït ñoäng bình thöôøng cuûa khôùp:

Caáu truùc bình thöôøng cuûa khôùp

Caáu truùc khôùp xöông bình thöôøng laø suïn, xöông döôùi suïn, dòch khôùp, maøng

hoaït dòch vaø bao khôùp. Boä phaän chuû yeáu cuûa khôùp laø suïn khôùp thích öùng

hoaøn haûo ñeå chòu ñöïng taûi troïng ñaûm baûo söï tröôït leân nhau cuûa hai dieän

xöông vôùi moät heä soá ma saùt raát thaáp. Hoaït ñoäng toát cuûa khôùp döïa treân söï

toaøn veïn cuûa nhöõng tính chaát vaät lyù, hoùa hoïc, cô hoïc vaø söï bình thöôøng cuûa

caùc thaønh phaàn caáu taïo.

Suïn khôùp khoâng coù maïch maùu vaø khoâng coù thaàn kinh, tuy vaäy khoâng phaûi

vì theá maø suïn laø moät chaát trô, ngöôïc laïi suïn laø moät toå chöùc soáng bieät hoùa

cao, ñöôïc caáu taïo bôûi ba thaønh phaàn cô baûn goàm teá baøo suïn keøm moät soá ít

nguyeân baøo xô vaø moät soá chaát cô baûn.

Teá baøo suïn coù caùc chöùc naêng saûn xuaát ra caùc thaønh phaàn cuûa moâ suïn, caùc

sôïi taïo keo (collagen) 40 – 50%; mucopolysaccharide vaø caùc enzyme. Teá

baøo suïn khoâng coù khaû naêng sinh saûn vaø taùi taïo

Chaát cô baûn: caùc teá baøo suïn vaø sôïi collagen ñöôïc hình thaønh trong chaát cô

baûn, chaát cô baûn chuû yeáu laø caùc chondromucprotein, ñoù laø moät phöùc hôïp

protein, mucopolysaccharide (chondroitine sulfat, kerato sulfat), acid

hyaluronic, heparin, vaø nguyeân toá vi löôïng, chaát cô baûn coù ñaëc tính huùt

nöôùc raát maïnh – 80% laø nöôùc, chondromcoprotein chæ 20% nhöng ñoùng vai

troø quan troïng vaøo dinh döôõng moâ suïn (baèng söï thaåm thaáu) vaø tính chaát cô

hoïc (söï chòu aùp löïc) cuûa suïn khôùp. Chaát cô baûn naøy ñöôïc thay ñoåi vôùi toác

ñoä nhanh (thoaùi bieán vaø taùi taïo).

Nhö vaäy, suïn khôùp laø moät khuoân suïn goàm moät maïng löôùi ba chieàu goàm sôïi

collagen naèm trong moät löôïng lôùn proteoglycan taïo thaønh.

Caáu truùc bình thöôøng cuûa ñóa ñeäm coät soáng:

Ñóa ñeäm coät soáng laø moät suïn khôùp ñaëc bieät goàm hai thaønh phaàn laø voøng xô vaø

nhaân nhaøy. Ñóa ñeäm naèm giöõa hai thaân ñoát soáng.

Voøng xô goàm nhieàu laù xô suïn chaïy song song taïo thaønh nhöõng voøng xoaén töø

ngoaøi vaøo trong. Caùc laù naøy ñan vaøo nhau, giöõa caùc lôùp coù vaùch ngaên, caùc voøng

xô ñoùng vai troø nhö moät giaûm xoùc, phaân löïc vaø haáp thuï löïc khi chòu taûi vaø vaän

ñoäng.

Naèm giöõa ñóa ñeäm laø nhaân nhaøy coù hình caàu maøu traéng ñöôøng kính 1, 2 ñeán 2

cm, coù caáu taïo gioáng nhö keo ñaëc vaø coù ñaëc tính caêng phoàng raát maïnh, nhöõng

ñaëc tính naøy ñaõ taïo neân khaû naêng chòu löïc vaø phaân phoái löïc cuûa ñóa ñeäm.

Khuoân suïn goàm moät maïng löôùi ba chieàu goàm moät sôïi collagen naèm trong moät

löôïng lôùn proteoglycan taïo thaønh moät chaát gel raát öa nöôùc.

Toå chöùc suïn vaø ñaëc bieät laø xöông chòu ñöïng ñöôïc löïc neùn phuï thuoäc hoaøn toaøn

vaøo söï duy trì tính nguyeân veïn cuûa löôùi collagen vaø noàng ñoä cao proteoglycan.

2.3.2. Quaù trình sinh beänh:

Thoaùi hoùa khôùp laø beänh cuûa toaøn boä caùc thaønh phaàn caáu taïo khôùp. Ñaây laø moät

beänh phöùc taïp dieãn tieán 2 quaù trình song song

Moät laø:

Suïn thoaùi hoùa phaù huûy daàn suïn khôùp phuû treân beà maët xöông cuøng vôùi thay ñoåi

caáu truùc khôùp.

Vaø hai laø

Hieän töôïng vieâm nhöõng toå chöùc caän khôùp. Söï thoaùi hoùa suïn khôùp gaây haïn cheá

vaän ñoäng.

Chính hieän töôïng vieâm naøy ñaõ gaây trieäu chöùng Ñau – Xung Huyeát Vaø Giaûm

Hoaït Ñoäng Khôùp.

Trong thoaùi hoùa khôùp, dieãn tieán beänh coù theå phaân thaønh 2 giai ñoaïn

Giai ñoaïn sôùm:

Khi hieän töôïng quaân bình cuûa söï thoaùi hoùa vaø söï töï söûa chöõa ñeå taùi laäp caân

baèng trong hoaït ñoäng sinh hoïc cuûa khôùp coøn chöa bò phaù vôõ. Giai ñoaïn naøy

suïn phì ñaïi, taêng phaàn proteoglycan, huùt theâm nöôùc vaøo toå chöùc. Caùc teá baøo

suïn taêng hoån hôïp collagen proteoglycan vaø caû caùc enzyme thoaùi hoùa

metelloproteinase (collagene vaø stromelysine). Caân baèng giöõa saûn cuûa khuoân

vaø enzyme thoaùi hoùa ñöôïc duy trì trong söï luaân chuyeån xaûy ra ôû möùc cao hôn

nhieàu laàn so vôùi bìng thöôøng. Ñoù laø nhöõng phaûn öùng cuûa suïn ñeå söûa laïi caáu

truùcvaø cuõng chæ laø buø tröø taïm thôøi ñöa ñeán söï taêng toång hôïp

Cytokin(Interlukin) vaø taêng caû enzyme laøm thoaùi hoùa khuoân. Sau ñoù caùc teá

baøo suïn khoâng theå thích öùng keùo daøi vôùi tình traïng treân. cuoái cuøng suy suïp

khaû naêng töï söûa chöõa cuûa suïn khoâng coøn caân baèng ñöôïc quaù trình thoaùi hoùa.

Giai ñoaïn maõn tính:

Hieän töôïng quaân bình cuûa suïn bò phaù vôõ theå hieän baèng giaûm ñoàng hoùa (giaûm

toång hôïp collagen vaø proteoglycan). Song song caùc saûn phaåm lieân quan ñeán söï

thoaùi hoùa khuoân suïn ñöôïc tieáp tuïc ñoå vaøo dòch khôùp. Suïn khôùp: proteoglycan

giaûm veà haøm löôïng, thay ñoåi veà caáu truùc vaø suy yeáu, veà cô hoïc môõ ñöôøng cho

nhöõng toån thöông thöïc theå. Töø ñoù söùc chòu ñöïng keùm ñoái vôùi cô hoïc ñöa ñeán

söï huûy hoaïi suïn.

-Proteoglycan

-sôïi collagen type II CHAÁT CÔ BAÛN

Enzyme+ collgenese

+protease.

GIAI ÑOAÏN THK GÑ khôûi

ñaàu

.CHUYEÅN HOÙA ROÁI LOAÏN CHUYEÅN HOÙA

TEÁ BAØO SUÏN

Taêng sinh teá baøo

. collagen II

. proteoglycan

. caùc enzyme

metalloprtease.

(Collagenase

Stromelysine)

. ñoáng hoùa.

. collagen II

. proteoglycan

.caùc enzymemetalloprotease

. SÖÙC CHÒU ÑÖÏNG VEÀ COÂ HOÏC

CUÛA SUÏN

HUÛY HOAÏI SUÏN

COÁ GAÉNG ÑEÅ TÖÏ SÖAÛ

CHÖÕA

Thay ñoåi xöông:

Suïn bò huûy hoaïi xöông khoâng ñöôïc che chôû ñaõ toån thöông vì caùc ñoøi hoûi veà cô

hoïc, xöông döôùi suïn phaûn öùng baèng caùch taêngsinh xöông, taùi taïo baát thöôøng

ñeå buø tröø maát suïn, môû roäng ñieåm töïa, thaønh laäp gai xöông (osteophytose),

xuông ñaëc laïi, taêng ñoä cöùng.

Phaûn öùng vieâm ôû bao hoaït dòch:

Nhöõng maûnh proteoglycan vaø collagen ñöôïc giaûi phoùng vaøo dòch khôùp vôùi

löôïng taêng daàn. ÔÛ khôùp giöõ vai troø nôi truùt thaùo nhöõng saûn phaåm thoaùi hoùa

cuûa suïn: cytokin vaø yeáu toá taêng tröôûng. Nhöõng maûnh ñoù bò thöïc baøo bôûi caùc

ñaïi thöïc baøo. Hieän töôïng treân daãn ñeán vieâm nhieãm maõn tính ôû bao hoaït dòch.

Nhöõng teá baøo hoaït dòch sinh ra cytokin ñaëc bieät interglukin 1 ñeán löôït noù laïi

taùc ñoäng vaøo suïn khôùp vaø laøm taêng theâm söï taøn phaù suïn.

Cho ñeán nay, nhieàu coâng trình nghieân cöùu ñaõ cho thaáy Interleukin I laø 1 cytokin

giöõ vai troø chuû yeáu trong hieän töôïng taøn phaù suïn xöông vieâm nhieãm bao hoaït

dòch vaø ñoàng thôøi laø vai troø sinh beänh chuû choát trong thoaùi hoùa khôùp.

Kieåm soaùt ñöôïc Interleukin I trong thoaùi hoùa khôùp laø quan troïng. ÖÙc cheá ñuôïc

Interleukin I laø chieán löôïc khoâng nhöõng caûi thieän ñau vaø hoaït ñoäng cuûa khôùp

maø coøn haïn cheá nhöõng toån thöông thoaùi hoùa hoã trôï cho söï söûa chöõa vaø taùi taïo

suïn khôùp.

.Cytokin –

Interleukin

. Enzyme thoaùi

bieán

T

HO

ÙI

H

A KH

ÔÙ

P

QUAÂN

BÌNH

THOAÙI

BIEÁN

=

TÖÏ SÖÛ

CHÖÕA

BUØ

TRÖØ

...

QUAÂN BÌNH BÒ

PHAÙ VÔÕ

. Toång hôïp Collagen

. Toång hôïp Proteoglycan

Taøn phaù suïn xöông

Duy trì vieâm nhieãm

THAY ÑOÅI CAÂUÙ

TRUÙC

Thoaùi hoùa

khuoân suïn

-Saûn phaåm .

Dòch khôùp

Thöïc baøo

VIEÂM NHIEÃM

MAÏN TÍNH

Phaûn öùng taêng sinh xöông:

Buø tröø maát suïn

Suy yeáusuïn khôùp

Cytokin ...

Vai troø cuûa Interleukin I trong thoaùi hoùa khôùp

- Interleukin I laø yeáu toá chuû choát phaù vôõ söï quaân bình giöõa thoaùi bieán vaø

taùi taïo chaát luôïng suïn. Do haäu quaû nghieâm troïng cuûa nhieàu nguyeân nhaân:

Interleukin I ñöôïc taêng saûn laøm thay ñoåi caân baêng cuûa suïn vaø giaûm toång hôïp

caùc thaønh phaàn caáu taïo cuûa suïn khôùp (proteoglycan vaø collagen). Interleukin I

laøm thay ñoåi phenoltype cuûa teá baøo suïn, saûn sinh ra collagen type I vaø X, vaø

caû proteoglycan type khaùc. Do ñoù khuoân suïn maát tính chaát ban ñaàu vaø coù caáu

truùc baát thöôøng, yeáu veà cô hoïc, deã bò toån thöông vaät lyù daãn ñeán vieäc suïn bò

phaù huûy.

- Interleukin I hoaït hoùa hieän töôïng dò hoùa

Laøm teá baøo suïn taêng saûn xuaát enzyme thoaùi bieán suïn. Laøm taêng söï bieåu hieän

cuûa gene metaloprotease (collagenase vaø stromelysine) vaø gelatinase.

- Interleukin I laøm giaûm ñoàng hoùa

Laøm giaûm toång hôïp proteoglycan vaø laøm taêng thoaùi bieán proteoglycan trong

toå chöùc suïn. Interleukin ngaên caûn toång hôïp collagen ñaëc hieäu cuûa suïn hyalin

(collagen II vaø XI), laïi kích thích collagen nguyeân baøo sôïi khoâng ñaëc hieäu cuûa

suïn(collagen I vaø III). Nhöõng thay ñoåi naøy ñöa ñeán söï söûa chöõa khoâng thích

hôïp khuoân suïn, daãn ñeán toån thöông suïn daàn daàn. Toùm laïi, khi Interleukin I

taêng saûn laøm khôûi phaùt vaø duy trì quaù trình thoaùi hoùa suïn. Suïn trôû thaønh suy

giaûm caû veà chaát laãn veà löôïng teá baøo suïn khôùp.

- Interleukin I cuõng laø yeáu toá tieâu xöông

Hoaït hoùa caùc teá baøo huûy xöông (osteoclaste) vaø laøm nhanh quaù trình thoaùi

bieán xöông döôùi suïn.

- Interleukin I tham gia vaøo hieän töôïng vieâm nhieãm cuûa khôùp bò thoaùi hoùa

Interleukin I giöõ vai troø chuû choát trong beänh sinh cuûa vieâm. Interleukin I laø

nguoàn goác cuûa vieâm vaø ñau. Teá baøo suïn tieát ra Interleukin I. Interleukin I laïi

hoaït hoùa teá baøo suïn giaûi phoùng vaøo dòch khôùp nhöõng saûn phaåm cuûa quaù trình

thoaùi bieán cuûa khuoân suïn. Nhöõng maûnh collagen vaø poteoglycan laïi kích thích

caùc teá baøo ñaïi thöïc baøo cuûa bao hoaït dòch tieát ra Interleukin I vaø duy trì vieâm

bao hoaït dòch. Interleukin I taùc ñoäng thuùc ñaåy teá baøo suïn vaø teá baøo hoaït dòch

taêng toång hôïp prostagladine vaø Interleukin VI.

Nhöõng hieän töôïng neâu treân ñaõ laøm vónh cöõu hoùa quaù trình thoaùi hoùa vaø vieâm

nhieãm ôû khôùp.

Hoaït hoùa teá baøo huûy

xöông

Thoaùi giaùng

döôùi sun

Vieâm nhieãm khôùp

-teá baøo suïn.

-Teá baøo hoaït dòch.

Khuoân suïn coù

kieán truùc baát

thöôøng

INTERLEUKIN I

Phaù vôõ söï quaân bình:

-. toång hôïp chaát cô baûn.

-. enzyme thoaùi giaùng.

- Thay ñoåi phennotype:

+ Collagen I vaø II

+ Proteoglycan khaùc

Giaûm ñoàng hoùa

-.proteoglycan trong

suïn.

-Loaïi khaû naêng töï söûa

chöõa.

-Ngaên toång hôïp

Collagen/suïn hyalin

. Prostagladine

. Iterleukin VI

Hoaït hoùa hieän töôïng dò hoùa

-. saûn xuaát enzyme thoaùi

giaùng

-. gene Metaloprotease.

-. gene Gelatirase

Suïn bò phaù huûy

Söï söûa chöõa khuoân suïn

khoâng thích hôïp

Thoån thöông suïn tuaàn tieán

" VÓNH CÖÛU HOÙA " QUAÙ TRÌNH THOAÙI HOÙA VAØ VIEÂM NHIEÃM ÔÛ

KHÔÙP XÖÔNG

2.3.3. Nhöõng bieåu hieän giaûi phaåu beänh cuûa thoaùi hoùa khôùp:

- Lôùp loâng bình thöôøng, lôùp chuyeån tieáp bò phuø neà vaø caùc sôïi collagen bò taùch

ra.

- Nöùt ôû beà maët suïn, teá baøo suïn phì ñaïi nhaân leân vaø ñöùng töøng chuøm.

- Nöùt saâu ñeán taän lôùp xöông duôùi suïn, teá baøo suïn ít ñi vaø hoaït ñoäng giaûm.

- Maát heát suïn xöông trô ra.

2.4. Nguyeân nhaân vaø beänh sinh theo YHCT

2.4.1. Nguyeân nhaân:

Chöùng tyù: (Xem theâm nguyeân nhaân vaø beänh sinh chöùng tyù trong vieâm khôùp

daïng thaáp)

- Do 3 thöù khí Phong Haøn Thaáp cuøng hôïp laïi xaâm nhaäp vaøo cô theå trong ñieàu

kieän coù Can Thaän aâm hö hoaëc veä khí hö thì môùi sinh beänh

Chöùng tích – boái thoáng:

Phong Haøn Thaáp cuøng hôïp laïi gaây beänh

Haøn taø xaâm nhaäp gaây beänh

Teù ngaõ, ñuïng daäp, chaán thöông

Caû 3 nguyeân nhaân naøy phaûi coù yeáu toá thuaän lôïi laø Can Thaän aâm hö môùo

sinh beänh

2.4.2. Beänh sinh:

Chöùng tyù:

- Theo chöùc naêng taïng phuû: Can chuû caân, Thaän chuû coát trong ñieàu kieän cô

theå suy yeáu khoâng nuoâi döôõng ñöôïc caân maïch – coát tuyû, ñoàng thôøi laøm cho veä

khí hö yeáu, caùc taø khí nhaân cô hoäi ñoù xaâm nhaäp gaây beänh vôùi caùc bieåu hieän

taïi choã nhö ñau moõi caùc khôùp, teâ naëng töùc ôû xöông khôùp moãi khi thay ñoåi thôøi

tieát hay möa laïnh aåm thaáp, vaän ñoäng thì ñau nhieàu hôn nghó ngôi ñôõ

Chöùng tích – boái thoáng:

Vuøng soáng löng laø nôi ñi qua cuûa maïch Ñoác vaø kinh Tuùc Thaùi döông

- Kinh tuùc thaùi döông phaân boá ôû phaàn noâng vuøng löng, caùc trieäu chöùng bieåu

hieän ôû phaàn naøy ñöôïc goïi laø Boái

- Maïch ñoác ñi saâu beân trong coù lieân quan coát tuûy, caùc trieäu chöùng bieåu hieän

ôû phaàn naøy ñöôïc goïi laø Tích

Gaây beänh ôû 2 kinh naøy coù theå do Phong Haøn Thaáp cuøng laãn loän xaâm nhaäp gaây

beänh, coù theå do Haøn taø nhaân khi Veä khí yeáu maø gaây beänh.

Caû hai kinh cuøng chuû veà döông khí, nhöng khi phaùt beänh thì beänh ôû Tích coù

bieåu hieän laø Lyù chöùng vaø beänh ôû Boái coù bieåu hieän laø Bieåu chöùng. Tích thoáng ít

coù thöïc chöùng vaø Boái chöùng ít coù hö chöùng.

Tích thoáng:

Ñau doïc vuøng giöõa soáng löng, khoâng öôõn thaúng ngöôøi ñöôïc, ngaãu nhieân öôõn

thaúng ngöôøi ñöôïc thì khoù chòu maø cuõng khoâng duy trì tö theá thaúng laâu ñöôïc. -

Caûm giaùc laïnh ôû soáng löng. -Tieåu tieän trong daøi, ñuøi chaân meàm yeáu.

Boái thoáng:

Ñau caû maõng löng, caûm giaùc trì treä khoù chòu, coù khi lan toûa vuøng sau gaùy vaø

baõ vai.

3. CHAÅN ÑOAÙN:

3.1. Laâm saøng: Goàm caùc trieäu chöùng

3.1.1. Ñau:

Ñau ôû vò trí khôùp bò thoaùi hoùa, ñau taïi choå ít khi lan (ngoaïi tröø ôû coät soáng khi

coù cheøn eùp reã vaø daây thaàn kinh.

- Ñau aâm æ, ôû coät soáng coù theå coù côn ñau caáp. Ñau thöôøng xuaát hieän vaø taêng

khi vaän ñoäng hay thay ñoåi tö theá. Thöôøng xuaát hieän töøng ñôït keùo daøi roài giaûm

vaø heát, sau ñoù laïi xuaát hieän ñôït khaùc sau khi vaän ñoäng nhieàu.

- Ñau nhieàu coù co cô phaûn öùng.

3.1.2. Haïn cheá vaän ñoäng

Caùc ñoäng taùc cuûa khôùp bò thoaùi hoùa coù haïn cheá, möùc ñoä haïn cheá khoâng nhieàu

vaø coù theå chæ haïn cheá moät soá ñoäng taùc. Haïn cheá ñoäng taùc chuû ñoäng vaø thuï

ñoäng. Do haïn cheá vaän ñoäng cô vuøng thöông toån coù theå bò teo. Moät soá beänh

nhaân coù daáu hieäu "phaù gæ khôùp" vaøo buoåi saùng hoaëc luùc môùi baét ñaàu hoaït

ñoäng.

3.1.3. Bieán daïng

Khoâng bieán daïng nhieàu nhö ôû caùc khôùp khaùc (vieâm khôùp, goutte). Bieán daïngôû

ñaây do caùc gai xöông moïc theâm ôû ñaàu xöông; ôû coät soáng bieán daïng hình thöùc

guø, veïo, cong loõm.

3.1.4. Caùc daáu hieäu khaùc

- Teo cô: do ít vaän ñoäng.

- Tieáng laïo xaïo khi vaän ñoäng: ít giaù trò vì coù theå thaáy ôû ngöôøi bình thöôøng

hoaëc ôû caùc beänh khaùc.

- Traøn dòch khôùp: ñoâi khi thaáy ôû khôùp goái, do phaûn öùng xung huyeát vaø tieát

dòch ôû maøng hoaït dòch.

3.2. Caän laâm saøng

X quang coù ba daáu hieäu cô baûn

- Heïp khe khôùp: Heïp khoâng ñoàng ñeàu, bôø khoâng ñeàu. ÔÛ coät soáng bieåu hieän

baèng chieàu cao ñóa ñeäm giaûm. Heïp nhöng khoâng dính khôùp.

- Ñaëc xöông döôùi suïn: phaàn ñaàu xöông, hoõm khôùp, maâm ñoát soáng coù hình

ñaäm ñaëc, thaáy moät soá hoác nhoû saùng hôn.

- Moïc gai xöông: gai mocï ôû phaàn tieáp giaùp giöõa xöông suïn vaø maøng hoaït dòch,

ôû rìa ngoaøi cuûa thaân ñoát soáng. Gai xöông coù hình thoâ vaø ñaäm ñaëc.

Caùc xeùt nghieäm khaùc

- Caùc xeùt nghieäm toaøn thaân khoâng coù gì thay ñoåi.

- Dòch khôùp: bieåu hieän tính chaát traøn dòch cô giôùi coù maøu vaøng chanh, caùc

thaønh phaàn cuõng töông ñoái ôû möùc bình thöôøng.

- Noäi soi khôùp: chæ môùi soi ñöôïc ôû khôùp goái. Thaáy nhöõng toån thöông thoaùi hoùa

cuûa suïn khôùp, phaùt hieän caùc maûnh vuïn rôi trong oå khôùp.

- Sinh thieát maøng hoaït dòch: thaáy caùc hieän töôïng sung huyeát vaø xô hoùa.

4. BIEÁN CHÖÙNG - TIEÂN LÖÔÏNG

5. ÑIEÀU TRÒ:

5.1. Ñieàu trò vaø phoøng beänh theo YHHÑ

Khoâng coù thuoác ñieàu trò quaù trình thoaùi hoùa, chæ coù theå ñieàu trò trieäu chöùng,

phuïc hoài chöùc naêng vaø phoøng beänh baèng caùch ngaên ngöøa vaø haïn cheá caùc taùc

ñoäng cô giôùi quaù möùc ôû khôùp vaø coät soáng.

5.1.1. Ñieàu trò noäi khoa:

Duøng caùc thuoác giaûm ñau vaø choáng vieâm khoâng steroids nhö Aspirine,

Indomethacine, Voltaren, Profenid, Felden, Meloxicam ……...

5.1.2. Caùc phöông phaùp vaät lyù

- Caùc baøi theå duïc cho töøng vò trí thoaùi hoùa

- Ñieàu trò baèng tay: xoa boùp – keùo naén, aán huyeät, taäp vaän ñoäng thuï ñoäng

- Ñieàu trò baèng nöôùc khoaùng.

- Söû duïng caùc duïng cuï chænh hình.

5.1.3. Ñieàu trò ngoaïi khoa

- Chænh laïi dò daïng caùc khôùp baèng caùch ñuïc vaø khoeùt xöông.

- Ñieàu trò thoaùt vò ñóa ñeäm baèng caùch caét voøng cung sau hay laáy phaàn thoaùi

vò.

5.1.4. Phoøng beänh

Trong cuoäc soáng haèng ngaøy

- Choáng caùc tö theá xaáu trong lao ñoäng vaø sinh hoaït.

- Traùnh caùc ñoäng taùc quaù maïnh, ñoät ngoät vaø sai tö theá khi mang vaùc, ñaåy,

xaùch, naâng …

- Kieåm tra ñònh kyø nhöõng ngöôøi laøm ngheà lao ñoäng naëng deã bò thoaùi hoùa

khôùp ñeå phaùt hieän vaø ñieàu trò sôùm.

- Choáng beùo phì baèng cheá ñoä dinh döôõng thích hôïp.

Khaùm treû em, chöõa sôùm beänh coøi xöông, caùc taät veà khôùp (voøng kieàng, chaân

cong).

Phaùt hieän sôùm caùc dò taät cuûa xöông, khôùp vaø coät soáng ñeå coù bieän phaùp sôùm,

ngaên ngöøa thoaùi hoùa khôùp thöù phaùt.

5.1.5. Ñieàu trò theo YHCT:

5.1.5.1. Pheùp trò chung:

Phaûi oân thoâng kinh laïc, haønh khí hoaït huyeát, boå can thaän, boå khí huyeát, khu

phong, taùn haøn, tröø thaáp.

Baøi thuoác chung vaø gia giaûm cho töøng bieåu hieän beänh lyù

Baøi thuoác PT5

Vò thuoác Taùc duïng YHCT Vai troø

Laù loát OÂn trung taùn haøn, haï khí chæ thoáng Quaân

Maéc côû Tröø phong thaáp, giaûm ñau. Quaân

Queá chi OÂn kinh, thoâng maïch Thaàn

Thieân nieân kieän Tröø phong thaáp, maïnh gaân coát. Thaàn

Coû xöôùc Thanh nhieät giaûi bieåu, khu phong tröø thaáp. Taù

Thoå phuïc linh Thanh nhieät tröø thaáp Taù

Saøi ñaát Thanh nhieät, giaûi ñoäc chæ thoáng. Taù

Haø thuû oâ Boå huyeát Taù

Sinh ñòa Boå huyeát,boå Can Thaän. Taù

5.1.5.2. Thoaùi hoùa vuøng eo löng xuoáng tôùi chaân (khôùp coät soáng thaét löng,

khôùp haùng, khôùp goái, goùt chaân…)

@ Baøi Ñoäc hoaït tang kyù sinh thang gia giaûm goàm Ñoäc hoaït 12g, Ngöu taát

12g, Phoøng phong 12g, Ñoã troïng 12g, Queá chi 8g, Tang kyù sinh 12g, Teá taân 8g,

Sinh ñòa 12g, Taàn giao 8g, Baïch thöôïc 12g, Ñöông quy 8g, Cam thaûo 6g,

Ñaûng saâm 12g, Phuïc linh 12g

(Xem theâm trong beänh vieâm khôùp daïng thaáp)

@ Chaâm cöùu: Chaâm boå caùc huyeät Quan nguyeân, Khí haûi, Thaän du, Tam aâm

giao. OÂn chaâm caùc huyeät taïi khôùp ñau vaø vuøng laân caän.

@ Xoa boùp: Taäp luyeän xuyeân caùc khôùp, choáng cöùng khôùp. Xoa boùp caùc chi

ñau, giuùp taêng tuaàn hoaøn vaø dinh döôõng.

5.1.5.3. Thoaùi hoùa caùc khôùp ôû chi treân, vaø caùc ñoát xa baøn tay

@ Baøi Quyeân Tyù Thang (Baïch truaät tuyeån phöông) goàm Khöông hoaït 8g,

Phoøng phong 8g, Khöông hoaøng 12g, Chích thaûo 6g, Ñöông quy 8g, Xích thöôïc

12g, Göøng 4g, Ñaïi taùo 12g, Hoaøng kyø 12g.

Vò thuoác Taùc duïng YHCT Vai troø

Khöông hoaït Sô phong tröø thaáp

Phoøng phong Sô phong tröø thaáp

Khöông hoaøng Lyù khí treä ôû trong huyeát, tröø khöû haøn thaáp

Chích thaûo Ích khí

Ñöông quy Hoaø doanh, hoaït huyeát

Xích thöôïc Hoaø doanh, hoaït huyeát

Göøng

Ñaïi taùo Doanh, veä, khu phong, tröø thaáp

Hoaøng kyø Ích khí

5.1.5.4. Thoaùi hoùa khôùp ôû vuøng coät soáng thaét löngkeøm bieåu hieän thaän döông

@ Baøi Höõu Quy Hoaøn gia giaûm goàm Phuï töû 4g, Kyõ töû 10g, Nhuïc queá 4g,

Cam thaûo 8g, Sôn thuø 8g, Ñoã troïng 12g, Hoaøi sôn 12g, Caåu tích 12g, Thuïc ñòa

16g, Coát toaùi boå 12g.

Vò thuoác Taùc duïng YHCT Vai troø

Phuï töû Ñaïi nhieät, coù ñoäc, cay, ngoït. Hoài döông cöùu nghòch,

boå hoûa trôï döông, truïc phong haøn thaáp taø

Quaân

Kyõ töû

Nhuïc queá Cay, ngoït, ñaïi nhieät hôi ñoäc. Boå meänh moân töôùng hoûa Quaân

Cam thaûo

Sôn thuø Chua, saùp, hôi oân. OÂn boå Can Thaän, saùp tinh chæ haõn Quaân

Ñoã troïng

Hoaøi sôn Ngoït bình. Boå Tyø Vò, boå Pheá Thaän, sinh taân chæ khaùt Quaân

Caåu tích

Thuïc ñòa

Coát toaùi boå

@ Baøi Ñoäc hoaït tang kyù sinh thang gia theâm Phuï töû cheá 8g

@ Chaâm boå caùc huyeät vuøng thaét löng nhö Thaän du, Ñaïi tröôøng du, Meänh

moân, Chí thaát, Baùt lieâu…

@ Xoa boùp vuøng thaét löng.

@ Ñoäng vieân ngöôøi beänh vaän ñoäng, taäp nheï nhaøng, thöôøng xuyeân ñeå traùnh

cöùng khôùp coät soáng do dính khôùp.

5.1.5.5. Thoaùi hoùa coät soáng coù ñôït caáp do co cöùng

Pheùp trò: Khu phong, taùn haøn, tröø thaáp oân kinh hoaït laïc

@ Baøi Khöông hoaït thaéng thaáp thang goàm Khöông hoaït 10g, Ñoäc hoaït 12g,

Caûo baûn 8g, Maïn kinh töû 10g, Xuyeân khung 12g, Cam thaûo8g, Queá chi 8g

Phaân tích baøi thuoác

Vò thuoác Taùc duïng YHCT Vai troø

Khöông hoaït Giaûi bieåu taùn haøn,khu phong tröø thaáp Quaân

Ñoäc hoaït Khöû phong thaáp, giaûi bieåu taùn haøn Quaân

Maïn kinh töû Taùn phong nhieät giaûm ñau Thaàn

Xuyeân khung Haønh khí, hoaït huyeát Taù

Caûo baûn Taùn phong haøn khöû phong thaáp Taù

Cam thaûo OÂn trung, hoøa vò Söù

Coù theå gia theâm: Ma hoaøng, Queá chi neáu caàn

@ Baøi Can khöông thöông truaät thang gia giaûm goàm Khöông hoaït 12g,

Can khöông 6g, Tang kyù sinh 12g, Phuïc linh 10g, Thöông truaät 12g, Ngöu taát

12g, Queá chi 8g

Phaân tích baøi thuoác

Vò thuoác Taùc duïng YHCT Vai troø

Khöông hoaït Giaûi bieåu, taùn haøn, khu phong, tröø thaáp Quaân

Tang kyù sinh Tröø phong thaáp, thoâng kinh laïc Taù

Can khöông OÂn trung taùn haøn Thaàn

Phuïc linh Lôïi thuûy, thaåm thaáp Taù

Queá chi OÂn kinh, thoâng maïch Thaàn

Ngöu taát Thanh nhieät tröø thaáp Taù

Thöông truaät OÂn trung hoùa ñaøm Quaân

@ Chaâm cöùu: A thò huyeät

@ Xoa boùp duøng caùc thuû thuaät: day, aán, laên treân vuøng löng bò co cöùng. Sau

khi xoa boùp neân vaän ñoäng ngay.

@ Chöôøm ngoaøi: Duøng muoái soáng rang noùng chöôøm leân vuøng ñau.

Duøng Coàn xoa boùp (OÂ ñaàu soáng, Queá, Ñaïi hoài) chæ xoa leân vuøng ñau, khoâng

ñöôïc uoáng. Hoaëc laù ngaûi cöùu sao röôïu ñaép noùng taïi choã; duøng rang chöôøm noùng

taïi choã

TAØI LIEÄU THAM KHAÛO

1. Traàn Ngoïc AÂn - Beänh Thaáp khôùp - Nhaø xuaát baûn Y Hoïc Haø Noäi 1993

2. Hoaøng Baûo Chaâu – Phöông thuoác coå truyeàn - NXB Y hoïc Haø Noäi 1995

3. Buøi Chí Hieáu. Döôïc lyù trò lieäu thuoác Nam. NXB Ñoàng Thaùp. 1994

4. Harrisson’s. Principles of Internal Medicine 14 th Edison

5. H. Ralph Schumacher, Jr., MD. Primer on the rheumatic Diseases. 9th

edition

6. Traàn Vaên Kyø. Döôïc hoïc coå truyeàn taäp I vaø II. NXB TPHCM. 1997

7. Nguyeãn Thieän Quyeán – Nguyeãn Moäng Höng – Töø ñieån Ñoâng Y hoïc Coå

truyeàn – NXB Khoa hoïc Kyõ thuaät 1990

8. Nguyeãn Töû Sieâu - Hoaøng ñeá Noäi kinh Toá vaán - NXB TPHCM. 1992

9. Traàn Thuùy – Chuyeân ñeà Noäi khoa YHCT - NXB Y HOÏC 1995

10. Haûi Thöôïng Laõn Oâng Leâ Höõu Traùc - Haûi thöôïng Y toâng taâm lónh I-II-III-IV

NXB Haø noäi. 1997

11. Vieän Y Hoïc Trung Y Baéc Kinh. Löôïc dòch:Döông Höõu Nam, Döông Troïng

Hieáu. Phöông teã hoïc dieãn nghóa. NXB YH Haø Noäi. 1994

12. Vibeke Strand; David L. Scott, Lee S. Simon. Novel therapeutic agents for

the treatment of Autoimmune diseases

 

( )

TIN MỚI NHẤT

TIN ĐÃ ĐĂNG
 
  

 

 
Từ khóa: Mục tin:
citozen
   TIN TỨC MỚI NHẤT
Đau nhức sau mổ nối xương, làm sao giảm?
Phòng ngừa và điều trị đau thắt lưng bằng đai thắt lưng đa năng Bách Huyên
Bí quyết phòng tránh đau lưng
Phục hồi chức năng vận động cho bệnh nhân viêm khớp dạng thấp
Cách điều trị và phòng tránh thoát vị đĩa đệm
Đau vùng thắt lưng cách phòng và chữa
Đi bộ nhiều, tăng nguy cơ thoái hóa khớp gối
Nguyên nhân và cách điều trị đau vai
Những phát hiện mới về đau lưng
Điều trị đau lưng có nguyên nhân từ cột sống
Triệu chứng và điều trị thoái hoá cột sống cổ
10 CÁCH NGĂN NGỪA THOÁI HÓA KHỚP
Phương pháp mới điều trị thoái hóa khớp háng- Mổ ít xâm lấn
Dinh dưỡng cho người viêm xương khớp
 

 Copyright © 2008 www.coxuongkhop.com.vn. Allright reserved. Design by Phan Ngọc Nam