Administrator Contron Pannel

 

Trang Chủ  I   Giới Thiệu  I   Sản phẩm   I    Bí quyết - Kinh nghiệm   I    Phương pháp điều trị   I    Liên Hệ 

   DANH MỤC TIN

omron
   DỰ BÁO THỜI TIẾT
   TỶ GIÁ NGOẠI TỆ
   HỖ TRỢ TRỰC TUYẾN
 
Chat với nhân viên tư vấn
Nhân viên tư vấn
 
Chat với nhân viên tư vấn
Nhân viên tư vấn
 
   THỐNG KÊ WEBSITE
 

  Lượt truy cập: 1663192

  Đang online:
3

 

 

VIÊM KHỚP DẠNG THẤP VIÊM KHỚP DẠNG THẤP
VIÊM KHỚP DẠNG THẤP
 
Gửi ngày 14 tháng 10 năm 2008

VIEÂM KHÔÙP DAÏNG THAÁP

1. ÑAÏI CÖÔNG:

1.1. Ñònh nghóa : Vieâm khôùp daïng thaáp laø moät beänh maïn tính ñöôïc coi laø moät

beänh töï mieãn quan troïng thöù hai trong nhoùm caùc loaïi beänh töï mieãn (sau beänh

lupus ñoû heä thoáng) vaø laø beänh quan troïng nhaát trong nhoùm beänh khôùp do Thaáp

1.2. Ñaëc ñieåm dòch teã hoïc :

Taàn suaát maéc beänh

Tyû leä maéc beänh (Prevalence)

Theo WHO (1992) tyû leä maéc beänh chung laø 0, 5–3% daân soá theá giôùi töø 15 tuoåi trôû leân;

tyû leä naøy coù theå leân ñeán 5% tuøy chuûng toäc nhö:

Tyû leä beänh thaáp hôn 0, 5% ôû ngöôøi Nhaät vaø Trung Quoác. Ñaëc bieät chæ 0, 1% quaàn theå

ngöôøi da ñen ôû Nam Phi vaø 0, 18% ôû Taây Baéc Hy Laïp. Tyû leä maéc beänh cao hôn 5%

ôû quaàn theå ngöôøi da traéng vaø caùc boä laïc da ñoû ôû Baéc Myõ.

Tyû leä maéc beänh theo tuoåi 0, 3% ôû ngöôøi döôùi 35 tuoåi vaø ñeán treân 10% ôû ngöôøi treân

65 tuoåi.

Tyû leä maéc beänh ôû phuï nöõ cao hôn haún ôû nam giôùi. Tyû leä Nam/Nöõ laø 1 / 2, 5. ÔÛ löùa

tuoåi döôùi 60, tyû leä naøy laø 1/ 5 – 6, nhöng treân 65 tyû leä naøy chæ laø 1/2.

ÔÛ nöôùc ta, theo nghieân cöùu cuûa caùc tænh phía Baéc, tyû leä naøy laø 0,5% daân soá vaø chieám

20% soá beänh nhaân khôùp ñeán ñieàu trò taïi beänh vieän

2/ Tyû leä môùi maéc beänh (Incidence)

Haøng naêm coù khoaûng 700 – 750 ngöôøi môùi maéc beänh VKDT treân 1 trieäu daân soá töø 15

tuoåi trôû leân. Vieâm khôùp daïng thaáp coù theå gaëp ôû moïi löùa tuoåi nhöng taäp trung tôùi 80%

vaøo löùa tuoåi trung nieân.

Ngoaøi ra, caùc yeáu toá dòch teå cuõng aûnh höôûng ñeán tyû leä maéc beänh nhö: tình traïng kinh teá,

xaõ hoäi, caùc stress taâm lyù, vaø caùc traïng thaùi cô theå nhö thai ngheùn, thuoác ngöøa thai, maõn

kinh …

Coù theå noùi veà maët dòch teå hoïc, vieâm khôùp daïng thaáp laø beänh cuûa phuï nöõ ôû tuoåi trung

nieân, vì 70 – 80% beänh nhaân laø nöõ vaø 60–70% xuaát hieän ôû löùa tuoåi treân 30.

1.3. Quan nieäm beänh theo YHCT :

Beänh danh theo YHCT

Trieäu chöùng beänh lyù cuûa VKDT theo YHHÑ neâu treân cuõng ñöôïc moâ

taû trong phaïm vi caùc beänh chöùng cuûa YHCT nhö: (xem Trieäu chöùng hoïc trang 68)

Chöùng Tyù: Tam Tyù, Nguõ Tyù, Chu Tyù.

Lòch tieát phong, Haïc taát phong.

Chöùng Tyù laø moät trong nhöõng chöùng chuû yeáu cuûa YHCT, Tyù ñoàng aâm vôùi Bí, töùc beá

taéc laïi khoâng thoâng. Tyù vöøa ñöôïc duøng ñeå dieãn taû bieåu hieän cuûa beänh nhö laø tình traïng

ñau, teâ, moõi, naëng, söng, nhöùc, buoát…..ôû da thòt, khôùp xöông; vöøa ñöôïc duøng ñeå dieãn taû

tình traïng beänh sinh laø söï beá taéc khoâng thoâng cuûa kinh laïc, khí huyeát.

2. NGUYEÂN NHAÂN VAØ CÔ CHEÁ SINH BEÄNH :

Nguyeân nhaân gaây beänh.

. Nguyeân nhaân gaây beänh chöa roõ, coù nhieàu giaû thieát ñöôïc ñöa ra maëc duø ñaõ tìm ñöôïc söï

hieän dieän cuûa nhoùm khaùng theå khaùng globuline mieãn dòch ôû trong huyeát thanh cuõng nhö

trong dòch khôùp cuûa ngöôøi beänh goïi chung laø nhaân toá thaáp.

Khaùng theå coù theå laø: IgM anti IgG, IgG anti IgG, IgA anti IgG. Caùc khaùng theå naøy töï noù

khoâng ñuû giaûi thích caùc toån thöông beänh hoïc, vaø vì vaãn chöa giaûi thích ñöôïc lyù do saûn

xuaát vaø hieän dieän cuûa nhaân toá thaáp, ngöôøi ta xeáp vieâm khôùp daïng thaáp vaøo loaïi beänh töï

mieãn vôùi söï tham gia cuûa nhieàu nhaân toá.

1/ Caùc yeáu toá tham gia

Yeáu toá cô ñòa: Beänh coù lieân quan roõ ñeán giôùi tính vaø löùa tuoåi.

Yeáu toá di truyeàn: Beänh vieâm khôùp daïng thaáp coù tính chaát gia ñình. Nhieàu coâng trình

nghieân cöùu cho thaáy tyû leä vieâm khôùp daïng thaáp ôû nhöõng gia ñình coù cha meï bò beänh

cao hôn 2 – 3 laàn so vôùi gia ñình khaùc; vaø cuõng cho thaáy môùi lieân quan giöõa vieâm

khôùp daïng thaáp vaø yeáu toá khaùng nguyeân phuø hôïp vôùi toå chöùc HLADR4. Heä thoáng

HLA coù moái lieân heä vôùi haøng traêm beänh khaùc nhau trong ñoù coù vieâm khôùp daïng

thaáp. Treân beänh nhaân, beänh vieâm khôùp daïng thaáp coù tôùi 60 – 70% coù HLADR4,

trong khi ôû ngöôøi bình thöôøng, tyû leä naøy chæ laø 20–28%. Nhö vaäy ôû ngöôøi mang

HLADR4 coù nguy cô maéc beänh vieâm khôùp daïng thaáp nhieàu gaáp 4–5 laàn so vôùi

nhöõng ngöôøi khoâng mang HLADR4. Maëc duø chöa xaùc ñònh ñöôïc vò trí gen ñaëc bieät

daãn ñeán söï phaùt trieån beänh, nhöng caùc döõ kieän ñaõ chæ ra raèng phöùc hôïp hoøa hôïp toå

chöùc chính (Major Histocompatipility Complex – MHC) naèm treân nhieãm saéc theå thöù

6 laø gen quan troïng daãn ñeán beänh vieâm khôùp daïng thaáp vaø caùc polipeptides lieân

quan ñeán beänh vieâm khôùp daïng thaáp ñieàu khieån ñaùp öùng mieãn dòch hoaëc laø coù söï

thieáu huït ñaùp öùng mieãn dòch thích hôïp ñoái vôùi moät yeáu toá gaây beänh cuûa moâi tröôøng.

2/ Yeáu toá taùc nhaân gaây beänh

Coù theå laø moät nhieãm khuaãn, nhieãm virus.

Moät loaïi dò öùng nguyeân töø ngoaøi vaøo hoaëc noäi sinh.

Moät enzyme do thay ñoåi caáu truùc.

3/ Caùc yeáu toá thuaän lôïi coù tính caùch phaùt ñoäng gaây beänh.

Cô theå suy yeáu do baát thöôøng veà dinh döôõng vaø cheá ñoä aên uoáng, hoaëc sau khi maéc

beänh nhieãm khuaån naëng.

Caùc yeáu toá taâm lyù, caùc stress, caùc traïng thaùi cô theå (thai ngheùn, maõn kinh, duøng

thuoác ngöøa thai …), caùc roái loaïi noäi tieát.

Moâi tröôøng khí haäu laïnh vaø aåm keùo daøi.

Sau phaãu thuaät.

C. Cô cheá sinh beänh

Nhöõng kieán thöùc môùi veà mieãn dòch hoïc vaø sinh hoïc phaân töû ñaõ laøm saùng toû hôn cô cheá

sinh beänh vieâm khôùp daïng thaáp.

Khôûi ñaàu, taùc nhaân gaây taùc ñoäng vaøo cô theå ñaõ coù saün cô ñòa thuaän lôïi vaø nhöõng yeáu

toá di truyeàn deã tieáp nhaän, taùc nhaân naøy laøm thay ñoåi tính khaùng nguyeân cuûa maøng

hoaït dòch khôùp, sinh ra khaùng theå choáng laïi taùc nhaân gaây beänh, roài cuõng chính

khaùng theå naøy trôû thaønh taùc nhaân (khaùng nguyeân IgG) kích thích cô theå sinh ra moät

soá khaùng theå choáng laïi noù goïi laø töï khaùng theå IgM anti IgG; khaùng theå luùc ñaàu –

khaùng nguyeân IgG – vaø töï khaùng theå IgM anti IgG vôùi söï coù maët cuûa boå theå keát hôïp

vôùi nhau trong dòch khôùp thaønh nhöõng phöùc hôïp khaùng nguyeân khaùng theå.

Nhöõng phöùc hôïp khaùng nguyeân khaùng theå naøy ñöôïc thöïc baøo bôûi baïch caàu ña nhaân

trung tính vaø ñaïi thöïc baøo. Sau ñoù caùc baïch caàu naøy seõ bò phaù huûy bôûi chính caùc

men tieâu theå maø chuùng giaûi phoùng ra ñeå tieâu caùc phöùc hôïp khaùng nguyeân khaùng theå

neâu treân.

Söï hieän dieän cuûa phöùc hôïp khaùng nguyeân khaùng theå, vaø hieän töôïng thöïc baøo, taùc

ñoäng ñeán taát caû caùc hoaït ñoäng sinh hoïc: Heä boå theå nhaát laø töø C1 ñeán C6 hoaït hoùa heä

kinin, heä tieâu fibrin, heä ñoâng maùu phoái hôïp vôùi caùc cytokines cuûa teá baøo lympho T

sinh ra collagen vaø transin–stromalysin gaây bieán ñoåi vaø taïo quaù trình vieâm, cuõng

nhö sinh caùc proteoglycan ôû khôùp veà taùc ñoäng huûy xöông döôùi suïn vaø huûy suïn. Caùc

moâ ôû khôùp taêng sinh toång hôïp kinin, prostaglandine, yeáu toá Hagemen laø caùc yeáu toá

tích cöïc gaây neân hieän töôïng vieâm.

Caùc baïch caàu ña nhaân trung tính taäp trung trong dòch khôùp; caùc teá baøo noäi maïc ñieàu

chænh hoaït ñoäng ñoâng maùu, tieâu fibrin vaø tieát dòch cuõng nhö giaûi phoùng caùc phaàn töû

dính maïch maùu;vaø caùc teá baøo ñaïi thöïc baøo sau khi thöïc baøo giaûi phoùng caùc chaát

trung gian……gaây neân moät hieân töôïng vieâm ñaëc tröng cuûa vieâm khôùp daïng thaáp.

Nhìn moät caùch toång theå thì lympho T laø taùc nhaân ñieàu haønh chuû yeáu cuûa ñaùp öùng mieãn

dòch vaø caùc cytokines coù vai troø baûn leà trong ñieàu hoøa caùc ñaùp öùng mieãn dòch trong moät

khôûi phaùt vieâm cuõng nhö duy trì maøng hoaït dòch cuûa vieâm khôùp daïng thaáp. Ngoaøi ra

coøn coù vai troø cuûa interleukin, interferon, noàng ñoä RNA thoâng tin cho söï toång hôïp

interleukin taùc ñoäng ñeán vieäc taêng tieát prostaglandine E2, thromboxan trong vieâm khôùp

daïng thaáp.

D. Toån thöông beänh hoïc.

Toån thöông beänh lyù ñaàu tieân trong beänh vieâm khôùp daïng thaáp laø söï hoaït hoùa vaø söï

thöông toån caùc teá baøo noäi maïc cuûa caùc vi maïch maùu maøng hoaït dòch, ñieàu ñoù gôïi yù yeáu

toá gaây beänh hoaëc khôûi phaùt hieän ñeán maøng hoaït dòch baèng ñöôøng maïch maùu.

Toån thöông caên baûn cuûa beänh vieâm khôùp daïng thaáp laø hieän töôïng vieâm khoâng ñaëc hieäu

cuûa maøng hoaït dòch bao goàm

Taêng sinh teá baøo hình loâng vaø lôùp lieân baøo phuû gaây daøy maøng hoaït dòch.

Giaõn maïch vaø phuø neà maøng hoaït dòch.

Laéng ñoïng chaát tô huyeát ôû maøng treân teá baøo hình loâng hoaëc döôùi lôùp lieân baøo phuû.

Thaâm nhaäp nhieàu lymphocyte vaø plasmocyte, coù khi taïo thaønh nhöõng ñaùm daøy ñaët

goïi laø nang daïng thaáp.

Phaàn maøng hoaït dòch baùm vaøo phaàn ñaàu xöông choã tieáp giaùp vôùi suïn goïi laø maøng

maùu (pannus) coù theå xaâm laán vaøo xöông gaây neân caùc hình aûnh baøo moøn xöông treân

XQ.

Caùc toån thöông naøy tuaàn töï qua 3 giai ñoaïn chính

Giai ñoaïn 1: maøng hoaït dòch phuø neà, xung huyeát xaâm nhaäp nhieàu teá baøo vieâm ñaëc

bieät laø neutrophile.

Giai ñoaïn 2: Hieän töôïng phuø neà ñöôïc thay theá baèng quaù trình taêng sinh vaø phì ñaïi

cuûa caùc teá baøo hình loâng vaø lôùp lieân baøo phuû. Caùc teá baøo vieâm coù thaønh phaàn chính

laø lymphocyte vaø plasmocyte. Quaù trình taêng sinh naøy aên saâu vaøo ñaàu xöông döôùi

suïn gaây neân toån thöông xöông.

Giai ñoaïn 3: Sau moät thôøi gian daøi, toå chöùc xô phaùt trieån thay theá cho hieän töôïng

vieâm daãn ñeán dính khôùp vaø bieán daïng khôùp.

Toån thöông beänh hoïc cuõng coù theå xaûy ra ôû moâ döôùi da, döôùi hình thöùc "noát thaáp" ñaëc

bieät cuûa beänh. Noát thaáp thöôøng coù ôû khuyûu tay, maët löng, da ñaàu hoaëc ôû noäi taïng nhö

phoåi, van tim. Toån thöông cuõng coù theå xaûy ra ôû maïch maùu coù ñöôøng kính nhoû vaø trung

bình. Maïch maùu naøy bò vieâm daãn tôùi tình traïng keùm dinh döôõng ôû nhöõng vuøng maïch

maùu taän cuøng nhö ñaàu chi, sinh ra teâ bì, ñau. Hieän töôïng vieâm caùc maïch maùu hieän nay

ñöôïc coi laø hieän töôïng khôûi ñaàu cho caùc "noát thaáp" veà sau.

E. Trieäu chöùng laâm saøng

Ña soá tröôøng hôïp beänh baét ñaàu töø töø taêng daàn, nhöng coù khoaûng 15% baét ñaàu ñoät ngoät

vôùi nhöõng trieäu chöùng caáp tính. Tröôùc khi daáu hieäu khôùp xuaát hieän, beänh nhaân coù theå

coù caùc bieåu hieän nhö soát nheï, meät moûi, gaày suùt, teâ caùc ñaàu chi, ra moà hoâi nhieàu, roái

loaïn vaän maïch, ñau nhöùc vaø khoù cöû ñoäng ôû khôùp khi nguû daäy. Giai ñoaïn naøy coù theå daøi

haøng tuaàn haøng thaùng.

1/ Bieåu hieän ôû taïi khôùp

Giai ñoaïn baét ñaàu

Vò trí ban ñaàu: 2/3 tröôøng hôïp baét ñaàu baëng vieâm moät khôùp – trong ñoù 1/3 baét ñaàu

baèng vieâm moät trong caùc khôùp nhoû ôû baøn tay (coå tay, baøn ngoùn, ñoát ngoùn gaàn);

1/3 khôùp goái vaø 1/3 caùc khôùp coøn laïi.

Tính chaát: Söng ñau roõ, ngoùn tay hình thoi, daáu hieän cöùng khôùp buoåi saùng thaáy töø

10–20%. Beänh dieãn tieán keùo daøi ñeán vaøi tuaàn vaøi thaùng roài chuyeån sang giai

ñoaïn roõ reät.

Giai ñoaïn toaøn phaùt

Vò trí khôùp vieâm: Baøn tay 90%, coå tay 90%, khôùp ñoát ngoùn gaàn 80%, baøn ngoùn

70%. Khôùp goái 90%. Baøn chaân 70%, coå chaân 70%, ngoùn chaân 60%. Khôùp khuyûu

60%. Caùc khôùp khaùc: haùng, coät soáng, haøm, öùc ñoøn hieám gaëp vaø thöôøng xuaát hieän

muoän.

Tính chaát vieâm: Ñoái xöùng 95%. Söng, ñau haïn cheá vaän ñoäng, ít noùng ñoû, coù theå coù

nöôùc ôû khôùp goái. Coù daáu hieäu cöùng khôùp buoåi saùng. Ñau taêng nhieàu veà ñeâm (gaàn

saùng). Caùc ngoùn tay hình thoi nhaát laø caùc ngoùn 2, 3, 4.

Dieãn bieán: caùc khôùp vieâm tieán trieån taêng daàn vaø naëng daàn, phaùt hieän theâm caùc

khôùp khaùc. Caùc khôùp vieâm daàn daãn ñeán tình traïng dính vaø bieán daïng, baøn ngoùn

tay dính vaø bieán daïng ôû tö theá nöûa co vaø leäch truïc veà phía truï, khôùp goái dính ôû tö

theá nöûa co.

2/ Trieäu chöùng toaøn thaân vaø ngoaøi khôùp

Toaøn thaân: gaày suùt, meät moûi, aên keùm, da xanh nhôït do thieáu maùu, roái loaïn thaàn kinh

thöïc vaät.

ÔÛ da vaø moâ döôùi da: 20% tröôøng hôïp beänh nhaân coù nhöõng "noát thaáp" ôû da vaø moâ

döôùi da. Ñoù laø nhöõng haït hay cuïc noåi leân khoûi maët da, chaéc, khoâng ñau, khoâng di

ñoäng vaø dính vaøo neàn xöông ôû döôùi. Kích thöôùc töø 5mm ñeán 20mm ñöôøng kính. Vò trí

hay gaëp nhaát laø treân xöông truï ôû gaàn khôùp khuyûu, hoaëc treân xöông chaøy ôû gaàn khôùp

goái, hoaëc löng ngoùn tay; maët sau da ñaàu; caùc nôi xöông loài döôùi da. Soá löôïng töø moät

ñeán vaøi haït. Noát thaáp thöôøng coù cuøng vôùi giai ñoaïn beänh tieán trieån vaø coù theå toàn taïi

haøng tuaàn haøng thaùng. Da khoâ, teo vaø xô nhaát laø caùc chi. Gang baøn tay, baøn chaân

giaõn maïch ñoû hoàng. Roái loaïn dinh döôõng vaø vaän maïch coù theå gaây loeùt voâ khuaån ôû

chaân, phuø moät ñoaïn chi, nhaát laø chi döôùi.

Cô, gaân vaø bao khôùp. Teo cô roõ reät ôû vuøng quanh khôùp toån thöông: cô lieân coát vaø cô

giun baøn tay, cô ôû ñuøi, caúng chaân. Teo cô laø haäu quaû do khoâng vaän ñoäng.

Vieâm gaân: hay gaëp vieâm gaân Achille.

Bao khôùp: Coù theå phình ra thaønh caùc keùn hoaït dòch nhö ôû vuøng khoeo.

Noäi taïng: Raát hieám gaëp treân laâm saøng.

Tim: coù theå coù daáu chöùng vieâm maøng ngoaøi tim.

Phoåi: coù theå coù daáu chöùng thaâm nhieãm hay traøn dòch, xô pheá nang.

Haïch: Haïch noåi to vaø ñau ôû maët trong caùnh tay.

Xöông: Maát voâi, gaõy xöông töï nhieân.

Thaän: amyloid coù theå xaûy ra ôû beänh nhaân beänh ñaõ tieán trieån laâu ngaøy vaø coù theå

daãn tôùi suy thaän.

Thaàn kinh: Coù theå bò vieâm ña daây thaàn kinh ngoaïi bieân.

Maét, chuyeån hoùa

Vieâm giaùc maïc, vieâm moáng maét theå mi.

Thieáu maùu nhöôïc saéc.

F. Trieäu chöùng caän laâm saøng

1/ Xeùt nghieäm chung

Coâng thöùc maùu: hoàng caàu giaûm, nhöôïc saéc, Baïch caàu coù theå taêng hoaëc giaûm.

Toác ñoä laéng maùu taêng.

Xeùt nghieäm ñònh löôïng haptoglobin, seromucoid vaø phaûn öùng C protein coù theå döông

tính.

2/ Xeùt nghieäm mieãn dòch

Nhaèm phaùt hieän yeáu toá daïng thaáp ôû trong huyeát thanh (töï khaùng theå) ñoù laø moät globulin

mieãn dòch IgM coù khaû naêng ngöng keát vôùi globulin IgG. Nhaân toá thaáp hoaëc yeáu toá daïng

thaáp laø teân goïi chung cuûa moät nhoùm globuline mieãn nhieãm tìm thaáy trong huyeát thanh

vaø trong dòch khôùp beänh nhaân. Nhaân toá thaáp goàm: IgM anti IgG, IgG anti IgG, IgA anti

IgG. IgM anti IgG coù theå xaùc ñònh baèng moät trong 2 phöông phaùp.

Waaler-Rose: Duøng hoàng caàu ngöôøi hoaëc cöøu tieán haønh phaûn öùng. Waller-Rose(+)

khi ngöng keát ôû hieäu giaù >= 1/16

Latex: duøng haït nhöïa. Latex (+) khi >= 1/32.

Yeáu toá daïng thaáp thöôøng thaáy ôû 70-80% tröôøng hôïp vaø thöôøng xuaát hieän muoän, sau khi

maéc beänh treân 6 thaùng, vaø noù cuõng xuaát hieän trong moät soá beänh töï mieãn khaùc nhö:

lupus ñoû heä thoáng, xô cöùng bì toaøn theå, hoäi chöùng Sjogren, moät soá beänh nhieãm truøng…

Ngoaøi phaûn öùng ngöng keát, yeáu toá daïng thaáp coøn ñöôïc phaùt hieän baèng caùc phöông phaùp

ño ñoä ñuïc Elisa vaø mieãn dòch phoùng xaï. Vôùi phöông phaùp Elisa coù theå phaùt hieän ñöôïc

caùc yeáu toá daïng thaáp IgM, IgA, IgG, vaø IgE neân nhaïy hôn vôùi phöông phaùp ngöng keát

vaø ñaët hieäu tôùi 98%.

3/ Dòch khôùp

Löôïng mucine giaûm roõ reät, dòch khôùp loûng, giaûm ñoä nhôùt, coù maøu vaøng nhaït.

Löôïng teá baøo taêng nhieàu>= 20000mm3 nhaát laø ña nhaân trung tính, thaáy xuaát hieän

nhöõng baïch caàu ña nhaân trung tính maø trong baøo töông coù nhieàu haït nhoû, ñoù laø

nhöõng teá baøo ñaõ thöïc baøo nhöõng phöùc taïp khaùng nguyeân khaùng theå maø ngöôøi ta goïi

laø nhöõng teá baøo hình nho, khi teá baøo hình nho chieám treân 10% soá teá baøo dòch khôùp

thì coù giaù trò chaån ñoaùn vieâm khôùp daïng thaáp.

Löôïng boå theå trong khôùp giaûm.

Phaûn öùng Waaler-Rose, Latex coù ñoä (+) sôùm hôn vaø cao hôn so vôùi maùu.

Coù teá baøo hình nho (ragocyte hay cell rheumatoid arthritis).

4/ Fibrinogen trong maùu thöôøng cao, laø bieåu hieän giaùn tieáp cuûa hieän töôïng vieâm

nhieãm.

5/ Ñieän di ñaïm: ã globulin vaø á2 glubulin taêng.

6/ Sinh thieát

Maøng hoaït dòch: Trong vieâm khôùp daïng thaáp coù 5 toån thöông

Söï taêng sinh teá baøo hình loâng cuûa maøng hoaït dòch.

Taêng sinh cuûa lôùp teá baøo phuû hình loâng, töø moät lôùp phaùt trieån thaønh nhieàu lôùp.

Xuaát hieän nhöõng ñaùm hoaïi töû gioáng nhö tô huyeát.

Taêng sinh nhieàu maïch maùu taân taïo ôû phaàn toå chöùc ñeäm.

Thaâm nhaäp nhieàu teá baøo vieâm quanh caùc maïch maùu maø chuû yeáu laø lympho baøo

vaø plasmocyte.

Sinh thieát haïch döôùi da:

ÔÛ giöõa laø moät ñaùm hoaïi töû daïng tô huyeát. Xung quanh bao boïc bôûi raát nhieàu teá

baøo loaïi lympho baøo vaø plasmocyte.

7/ X quang khôùp

ÔÛ giai ñoaïn ñaàu chæ thaáy söng moâ meàm, xöông maát voâi ôû khoaûng gaàn khôùp. ÔÛ giai ñoaïn

sau coù loeùt bôø xöông, suïn khôùp bò huûy, khoaûng caùch hai ñaàu xöông heïp laïi, bôø xöông

nham nhôû, truïc khôùp bò leäch. Khe khôùp heïp daàn roài dính khôùp. Khoâng thaáy toån thöông ôû

khôùp ñoát ngoùn xa.

NGUYEÂN NHAÂN BEÄNH SINH THEO YHCT :

. Nguyeân nhaân vaø beänh sinh

Chuû yeáu laø do 2 nhoùm nguyeân nhaân Ngoaïi caûm vaø Noäi thöông

Nhoùm Ngoaïi caûm ñôn thuaàn do 3 thöù taø khí Phong, Haøn, Thaáp laãn loän doàn ñeán xaâm

nhaäp vaøo cô theå. Caùc taø khí naøy gaây roái loaïn söï vaän haønh khí huyeát, laøm cho khí

huyeát beá taéc, löu thoâng khoâng ñieàu hoøa maø sinh beänh. Caùc taø khí naøy laïi bò taéc löu

laïi ôû kinh laïc hoaëc Taïng Phuû gaây söng, ñau, nhöùc, teâ buoàn, naëng, moûi ôû moät vuøng cô

theå hay caùc khôùp xöông.

Nhoùm Ngoaïi caûm phoái hôïp vôùi Noäi thöông gaây beänh

Ñieàu kieän ñeå 3 khí taø Phong Haøn Thaáp gaây beänh ñöôïc laø cô theå coù Veä khí suy yeáu,

hoaëc coù saün Khí huyeát hö, hoaëc tuoåi giaø coù Can Thaän hö suy.

Ngoaøi ra ñieàu kieän thuaän lôïi ñeå 3 taø khí xaâm nhaäp gaây beänh cho caû 2 theå loaïi treân laø

soáng vaø laøm vieäc trong moâi tröôøng aåm thaáp, ngaâm taåm thöôøng xuyeân döôùi nöôùc, aên

uoáng thieáu chaát dinh döôõng, laøm vieäc meät nhoïc laïi bò möa reùt thöôøng xuyeân….

C. Döï haäu vaø tieân löôïng

Nguyeân nhaân gaây ra caùc chöùng neâu treân ñeàu do ba taø khí Phong, haøn, Thaáp. Trôøi coù 6

thöù khí, maø beänh lyù khôùp xöông ñaõ bò ba thöù khi laøm beänh, taát nhieân laø beänh nan trò, vì

Phong thì ñi nhanh, Haøn thì vaøo saâu, maø Thaáp thì öôùt ñaãm vaø öù ñoïng.

Taø khí coøn ôû ngoaøi bì phu thì beänh coøn nheï, deã phaùt taùn thuoäc phaàn deã trò.

Taø khí ñaõ thaâm nhaäp vaøo noäi taïng laøm cho taïng khí suy kieät thuoäc phaàn baát trò.

Taø khí vaøo khoaûng gaân xöông, khoâng coøn ngoaøi bì phu cuõng chöa vaøo noäi taïng thuoäc

phaàn khoù trò.

Theo saùch Toá Vaán Noäi Kinh: Chöùng Tyù phaïm thaúng vaøo taïng seõ cheát, neáu löu nieân ôû

gaân xöông thì laâu khoûi, neáu chæ ôû khoaûng bì phu thì choùng khoûi.

3. CHAÅN ÑOAÙN

3.1. Chaån ñoaùn xaùc ñònh :

Döïa treân 7 tieâu chuaån chaån ñoaùn ARA (Hoäi thaáp khôùp hoïc – Myõ) 1987:

1. Coù daáu hieäu cöùng khôùp buoåi saùng keùo daøi treân 1 giôø.

2. Söng ñau keùo daøi treân 6 tuaàn, toái thieåu 3 vò trí trong soá 14 khôùp: Khôùp ngoùn tay gaàn

(2), baøn ngoùn tay (2), coå tay (2), khuyûu (2), goái (2), coå chaân (2), baøn ngoùn chaân (2).

3. Söng ñau moät trong 3 vò trí: khôùp baøn ngoùn tay gaàn, khôùp baøn ngoùn vaø khôùp coå tay.

4. Söng khôùp ñoái xöùng.

5. Coù haït döôùi da.

6. Phaûn öùng tìm yeáu toá thaáp döông tính.

7. Hình aûnh X quang ñieån hình.

Chaån ñoaùn xaùc ñònh khi coù töø 4 tieâu chuaån trôû leân (4/7). Töø tieâu chuaån 1 ñeán tieâu

chuaån 4 thôøi gian toái thieåu phaûi keùo daøi treân 6 tuaàn.

Rieâng ôû nöôùc ta qua nghieân cöùu ôû beänh vieän Baïch Mai, Quaân Y vieän 108 vaø moät tænh

phía Baéc, caùc taùc giaû ruùt ra ñaëc ñieåm cuûa beänh vieâm khôùp daïng thaáp ôû nöôùc ta nhö sau:

Beänh vieâm khôùp daïng thaáp chieám 20%caùc beänh khôùp vaø 5% caùc beänh noäikhoa noùi

chung trong moâi tröôøng beänh vieän. Beänh gaëp ôû nöõ vôùi tyû leä 80 – 87%. Löùa tuoåi

thöôøng gaëp laø 30 –60.

Daáu hieäu cöùng khôùp buoåisaùng gaëp ôû 80 – 82% beänh nhaân. Tính chaát ñoái xöùng raát

thöôøng gaëp vôùi tyû leä 90 – 100%.

Caùc khôùp bò aûnh höôûng laø: Khôùp coå tay 80%, khôùp baøn ngoùn tay 76%, khôùp coå chaân

63%, caùc khôùp vai vaø haùng thöôøng ít gaëp hoaëc neáu coù chæ ôû giai ñoaïn sau.

Thay ñoåi dòch khôùp cuõng gioáng nhö taøi lieäu nöôùc ngoaøi.

Noát thaáp chæ gaëp treân vaøi beänh nhaân, tyû leä 4, 6% trong khi theá giôùi tyû leä naøy laø 20 –

25%.

Neân veà chaån ñoaùn, coù tieâu chuaån Vieät Nam 1984 ñöôïc phoå bieán vaø söû duïng ôû caùc beänh

vieän phía Baéc treân 10 naêm nay goàm 6 tieâu chuaån:

Söng ñau keùo daøi treân 2 thaùng töø 1 khôùp trôû leân cho caùc vò trísau: coå tay, baøn ngoùn

tay, khôùp lieân ñoát gaàn (2 ñieåm).

Söng ñau keùo daøi treân 2 thaùng töø moät khôùp trôû leân cho caùc vò trí sau: goái, coå chaân,

khuyûu tay (1 ñieåm).

Söng ñau coù tính chaát ñoái xöùng (1 ñieåm).

Cöùng khôùp buoåi saùng (1 ñieåm).

Phaûn öùng tìm yeáu toá daïng thaáp döông tính. Hình aûnh X quang thaáy ñieån hình toån

thöông ôû baøn tay (baøo moøn, hoác, heïp khe khôùp) (1 ñieåm)

Toång coäng 7 ñieåm. Chaån ñoaùn xaùc ñònh khi coù ¡Ý 4 ñieåm.

Ñeán naêm 1995, döïa treân thöïc teá ôû Vieät Nam coù theå söû duïng ôû nhöõng nôi khoâng coù caùc

ñieàu kieän laøm xeùt nghieäm hoaëc chuïp X quang.

Tieâu chuaån chaån ñoaùn goàm 1 tieâu chuaån chính vaø 3 tieâu chuaån phuï

Tieâu chuaån chính (baét buoäc, khoâng theå thieáu)

Söng ñau keùo daøi treân 6 tuaàn töø 4 khôùp trôû leân trong ñoù baét buoäc coù moät trong 3 khôùp ôû

baøn tay, coù tính chaát ñoái xöùng (khôùp coå tay, khôùp baøn ngoùn tay, khôùp ngoùn gaàn baøn tay

2 beân).

Tieâu chuaån phuï (coù theå thieáu hoaëc thay theá cho nhau)

Cöùng khôùp buoåi saùng keùo daøi treân 1 giôø.

Phaûn öùng Waater-Rose hay Latex döông tính.

Daáu hieäu X quang caùc khôùp ôû baøn tay coù toån thöông töø giai ñoaïn III trôû leân.

Chaån ñoaùn xaùc ñònh khi coù moät tieâu chuaån chính vaø moät trong 3 tieâu chuaån phuï. Tuy

nhieân tieâu chuaån naøy caàn söï kieåm ñònh cuûa thöïc teá.

3.2. Chaån ñoaùn phaân bieät

1/ Hoäi chöùng REITER.

Thöôøng gaëp ôû nam. Beänh nhaân coù vieâm keát maïc, vieâm ña khôùp kinh nieân (khôùp haùng,

khôùp goái, khôùp baøn ñoát, lieân ñoát gaàn …); tieåu ra muû, toån thöông da nieâm.

2/ Vieâm ña khôùp trong beänh Lupus.

Ban ñoû caùnh böôùm, ban daïng ñóa.

Tìm thaáy teá baøo LE.

Khaùng theå khaùng nhaân döông tính vôùi hieäu giaù cao.

Theo doõi laâu ngaøythaáy coù bieán chöùng nhieàu noäi taïng.

3/ Thoaùi hoùa khôùp: Giai ñoaïn khoâng oån ñònh, coù söng, ñau.

Gaëp ôû ngöôøi lôùn tuoåi. Ngöôøi lao ñoäng naëng tay chaân laâu ngaøy.

Thöôøng xaûy ra ôû khôùp chòu löïc nhieàu. Khoâng tieán trieån, khoâng cöùng khôùp buoåi

saùng (neáu coù chæ xaûy ra vaøi phuùt).

Xquang coù hieän töôïng ñaäm ñaëc xöông vaø moøn xöông.

Dòch khôùp: ít teá baøo, ñoä nhôùt taêng.

4/ Vieâm cöùng coät soáng

90% gaëp ôû nam döôùi 30 tuoåi. Thöôøng xaûy ra ôû coät soáng, ôû haùng, vai, ñaàu goái.

Khoâng coù noát thaáp döôùi da.

5/ Vieâm khôùp xaûy ra döôùi daïng caáp tính.

Caàn phaân bieät vôùi thaáp khôùp caáp. Vieâm khôùp lôùn ngoaïi bieân. Di chuyeån. Khoâng

ñeå laïi di chöùng (thoaùng qua ôû khôùp). Thöôøng xaûy ra ôû khoaûng 7-15 tuoåi, hieám

gaëp treân 30 tuoåi.

Thöôøng bieán chöùng ôû tim, beänh van tim.

4. TIEÂN LÖÔÏNG VAØ BIEÁN CHÖÙNG

Döï haäu

Vieâm khôùp daïng thaáp laø beänh maïn tính, tieán trieån keùo daøi baèng nhöõng ñôït caáp tính.

Khoâng tieân löôïng ñöôïc thôøi gian xaûy ra caùc ñôït caáp tính hoaëc ngöng tieán trieån. Caùc ñôït

ngöng tieán trieån xaûy ra ôû giai ñoaïn ñaàu nhieàu hôn. Phaàn lôùn beänh nhaân bò haïn cheá cöû

ñoäng khôùp nhöng vaãn coù theå cöû ñoäng chuùt ít ñöôïc trong sinh hoaït. Chæ 10% tröôøng hôïp

laø bò taøn pheá.

Caùc yeáu toá tieân löôïng xaáu. Khoâng coù yeáu toá rieâng leû naøo coù theå tieân löôïng ñöôïc beänh

maø caàn keát hôïp nhieàu yeáu toá

Tuoåi giaø, giôùi nöõ.

Toån thöông nhieàu khôùp.

Toån thöông Xquang naëng vaø sôùm.

Noát thaáp.

Yeáu toá daïng thaáp döông tính cao.

Yeáu toá HLADR4 döông tính.

Caùc bieåu ngoaøi khôùp ñaëc bieät laø vieâm maïch maùu.

Tuoåi thoï trung bình: Trung bình beänh nhaân vieâm khôùp daïng thaáp giaûm thoï töø 3 ñeán 7

naêm, ñieàu naøy coù lieân quan ñeán thôøi gian vaø möùc ñoä beänh, tuoåi vaø giôùi, phöông phaùp

ñieàu trò vaø lieàu cortocosteroids söû duïng.

5. ÑIEÀU TRÒ :

Ñieàu trò theo YHHÑ

Muïc ñích cuûa vieäc ñieàu trò laø nhaèm duy trì khaû naêng hoaït ñoäng cuûa beänh nhaân: giaûm

ñau, duy trì chöùc naêng khôùp, ngaên caûn bieán daïng khôùp.

1/ Caùc muïc tieâu ñieàu trò beänh VKDT

Ñieàu trò trieäu chöùng: caùc thuoác khaùng vieâm vaø giaûm ñau.

Ñieàu trò cô baûn: Caùc thuoác choáng thaáp khôùp coù theå caûi thieän ñöôïc beänh DMARDs.

Chænh hình, döï phoøng, phaãu thuaät, phuïc hoài chöùc naêng.

Ñieàu trò caùc bieán chöùng do thuoác ñieàu trò. (bieán chöùng tieâu hoùa, loaõng xöông, nhieãm

truøng).

Giaûi quyeát caùc vaán ñeà xaõ hoäi kinh teá cho beänh nhaân.

2/ Caùc bieän phaùp aùp duïng trong ñieàu trò

Ñieàu trò hoã trôï

Giaùo duïc cho ngöôøi beänh vaø nhöõng ngöôøi xung quanh hieåu veà beänh, caùch tieán trieån,

caùch döï phoøng vaø caùch söû duïng thuoác ñöôïc coi laø raát quan troïng quyeát ñònh söï thaønh

coâng hay thaát baïi cuûa vieäc ñieàu trò.

Caàn cho beänh nhaân aên uoáng ñieàu ñoä vaø nghæ ngôi töøng giai ñoaïn ngaén lieân quan tôùi

caùc giai ñoaïn phaùt trieån caáp tính.

Taäp luyeän vaät lyù trò lieäu, phuïc hoài chöùc naêng … laø caùc bieän phaùp khoâng theå thieáu

trong moïi chieán löôïc ñieàu trò keå caû tröôùc ñaây, hieän nay vaø sau naøy. Taäp luyeän ngay

töø giai ñoaïn ñaàu cuûa beänh.

Phaãu thuaät chænh hình ñeå söûa chöõa caùc thöông toån khoâng theå phuïc hoài cuûa beänh.

Giaûi quyeát caùc vaán ñeà taâm lyù, tình caûm xaõ hoäi cho ngöôøi beänh.

Caùc loaïi ñieàu trò

Ñieàu trò trieäu chöùng

Salicylates vaø caùc thuoác khaùng vieâm khoâng phaûi laø steroids (NSAIDs). Caùc döôïc

phaåm ñöôïc saûn xuaát ngaøy caøng nhieàu vôùi mong muoán coù taùc duïng khaùng vieâm

cao nhaát maø ít taùc duïng phuï nhaát, nhöng vaãn chöa coù loaïi thuoác naøo thaät söï an

toaøn vaø nhoùm naøy chæ coù taùc duïng ñieàu trò trieäu chöùng chöùng ñôn thuaàn chöù

khoâng thay ñoåi ñöôïc dieãn tieán töï nhieân cuûa beänh vieâm khôùp daïng thaáp.

Caùc glucocorticoids: Ñöôïc coi nhö thaàn döôïc keå töø khi ñöôïc toång hôïp 1948.

Nhöng sau hôn 30 naêm söû duïng, töø ñaàu nhöõng naêm 80 ngöôøi ta ñaõ nhaän ñònh

ñöôïc raèng taùc duïng cuûa glucocorticoids ñoái vôùi beänh vieâm khôùp daïng thaáp cuõng

chæ laø ñieàu trò trieäu chöùng ñôn thuaàn. Neáu coù cuõng chæ laøm thay ñoåi raát ít dieãn tieán

töï nhieân cuûa beänh. Chæ ñònh cuûa thuoác laø laøm chieác "caàu noái" trong luùc chôø ñôïi

caùc thuoác ñieàu trò cô baûn coù taùc duïng.

Ñieàu trò cô baûn

Muoái vaøng.

Thuoác choáng soát reùt.

Hai nhoùm thuoác naøy luùc choïn löïa ñeå söû duïng ñieàu trò vieâm khôùp daïng thaáp theo quan

ñieåm hoaøn toaøn khaùc vôùi quan nieäm veà nguyeân nhaân vaø cô cheá sinh beänh hieän nay,

nhöng vì tính an toaøn deã söû duïng laïi coù hieäu quaû cho nhöõng theå nheï, neân vaãn ñöôïc söû

duïng roäng raõi trong ñieàu trò vieâm khôùp daïng thaáp ôû giai ñoaïn oån ñònh vaø ñaëc bieät phoái

hôïp vôùi caùc thuoác khaùc trong nhoùm.

Sulfasalazine: Saûn xuaát naêm 1942, hieän nay ñang laø loaïi thuoác ñöôïc choïn löïa ñaàu

tieân ñeå ñieàu trò cô baûn beänh vieâm khôùp daïng thaáp. Thuoác raát ñöôïc öa chuoäng ôû

Anh.

D. Penicillamine: Coù quaù nhieàu taùc duïng phuï neân chæ ñöôïc chæ ñònh trong caùc

tröôøng hôïp coù tieân löôïng naëng nhö: coù noát thaáp, vieâm ñoäng maïch, yeáu toá daïng

thaáp duông tính cao.

Caùc thuoác ñieàu hoøa mieãn dòch: Coù taùc duïng ñaùp öùng öùc cheá mieãn dòch caû theå dòch

vaø trung gian teá baøo cuûa cô theå. Töø ñaàu thaäp nieân 80, caùc thuoác naøy ñöôïc coi laø

caùc thuoác trong nhoùm choáng thaáp khôùp coù theå caûi thieän ñöôïc beänh (DMARDs) vaø

chieám moät vai troø quan troïng trong ñieàu trò cô baûn cuûa beänh, ñaëc bieät laø neân söû

duïng sôùm ñeå ngaên chaën toån thöông huûy hoaïi xöông vaø suïn cuûa beänh vieâm khôùp

daïng thaáp nhö Methotrexate, Azathioprine, Cyclosporine A.

3/ Nguyeân taéc choïn löïa ñieàu trò vieâm khôùp daïng thaáp hieän nay

Söû duïng ngay töø ñaàu nhöõng thuoác coù theå ngaên chaën ñöôïc söï huûy hoaïi xöông vaø suïn

coù theå thay ñoåi ñöôïc dieãn tieán cuûa beänh: duøng caùc thuoác choáng thaáp khôùp coù theå caûi

thieän ñöôïc beänh.

Ñieàu trò trieäu chöùng ñoàng thôøi vôùi ñieàu trò cô baûn vaø giaûm daàn thuoác ñieàu trò trieäu

chöùng khi thuoác ñieàu trò cô baûn coù hieäu quaû.

Caùc thuoác ñieàu trò cô baûn coù theå söû duïng laâu daøi neáu khoâng coù taùc duïng phuï. Vaø ngoaøi

ra ngay töø ñaàu coù theå aùp duïng caùc bieän phaùp ñieàu trò hoã trôï song song.

4/ Höôùng ñieàu trò trong töông lai

Ngoaøi caùc bieän phaùp ñieàu trò hoã trôï tieáp tuïc ñöôïc nghieân cöùu, caùc ñieàu trò töông lai seõ

taäp trung vaøo

Can thieäp tröïc tieáp vaøo caùc lymphoT baèng caùch duøng vaccin ñoái vôùi thuï theå cuûa

lympho T.

Can thieäp vaøo caùc khaùng theå ñôn doøng.

Caûi taïo moâi tröôøng soáng.

Can thieäp vaøo gen (DNA) töùc caûi thieän cô ñòa ngöôøi beänh vaø loaïi tröø nguyeân nhaân

gaây beänh.

5.1. Muïc tieâu:

5.2. Nguyeân taéc ñieàu trò

5.3. Ñieàu trò cuï theå :

D. Ñieàu trò theo YHCT

1/ VKDT coù ñôït tieán trieån caáp tính: töông öùng vôùi theå Nhieät Tyù cuûa YHCT

Phaùp trò: Thanh nhieät khu phong, hoùa thaáp.

@ Baøi Baïch hoå queá chi thang gia vò goàm Thaïch cao 40g, Queá chi 6g, Tri maãu 12g,

Hoaøng baù 12g, Thöông truaät 8g, Kim ngaân 20g, Tang chi 12g, Phoøng kyõ 12g, Ngaïnh meã

12g, Cam thaûo 8g

Phaân tích baøi thuoác

Vò thuoác Taùc duïng YHCT Vai troø

Thaïch cao Thanh Döông minh kinh nhieät,

Tröø nhieät thònh, phieàn taùo.

Quaân

Queá chi OÂn kinh thoâng maïch Thaàn

Tri maãu Thanh nhieät löông huyeát nhuaän

taùo

Thaàn

Hoaøng baù Thanh nhieät giaûi ñoäc Taù

Thöông

truaät

OÂn trung hoùa ñaøm Taù

Kim ngaân Thanh nhieät giaûi ñoäc Taù

Tang chi Tröø phong thaáp, thoâng kinh laïc Taù

Phoøng kyõ Tröø phong, haønh thuûy,taû thaáp

nhieät

Taù

Ngaïnh meã OÂn trung hoøa vò Taù

Cam thaûo Giaûi ñoäc, ñieàu hoøa caùc vò thuoác Söù

Neáu coù noát thaáp hoaëc söng ñoû nhieàu gia theâm Ñan bì (12g), Xích thöôïc (8g), Sinh ñòa

(20g). Baïch hoå thang voán laø baøi thuoác thanh nhieät ôû khí phaän, nhieät taø thònh ôû kinh

Döông minh. Döông minh thuoäc Vò, quan heä vôùi Tyø chuû cô nhuïc beân ngoaøi, neân coù bieåu

hieän: Soát, phieàn taùo khaùt, moà hoâi ra nhieàu, caùc khôùp xöông cô nhuïc söng noùng ñoû, maïch

phuø hoaït. Neân duøng baøi thuoác naøy laø luùc beänh ñaïi nhieät, laáy maïch hoàng saùc hoaëc phuø

hoaït, coøn neáu coù keøm theo sôï laïnh, khoâng coù moà hoâi hoaëc soát maø khoâng khaùt; hoaëc ra

moà hoâi maø saéc maët traéng beäch, hoaëc maïch tuy hoàng ñaïi maø aán saâu thaáy hö, thì khoâng

duøng baøi thuoác naøy, hoaëc neáu duøng phaûi gia theâm caùc thuoác döôõng aâm.

@ Baøi Queá chi thöôïc döôïc tri maãu thang goàm Queá chi 8g, Ma hoaøng 8g, Baïch thöôïc

12g, Phoøng phong 12g, Tri maãu 12g, Kim ngaân 16g, Baïch truaät 12g, Lieân kieàu 12g,

Cam thaûo 6g

Phaân tích baøi thuoác

Vò thuoác Taùc duïng YHCT Vai troø

Queá chi OÂn kinh thoâng maïch giaûi

bieåu

Quaân

Baïch thöôïc Lieãm aâm döôõng huyeát Thaàn

Tri maãu Thanh nhieät chæ khaùt nhuaän

taùo

Taù

Baïch truaät Kieän vò hoøa trung taùo thaáp Taù

Ma hoaøng Phaùt haõn, giaûi bieåu Quaân

Phoøng phong Phaùt bieåu tröø phong thaáp Taù

Kim ngaân hoa Thanh nhieät giaûi ñoäc Taù

Lieân kieàu Thanh nhieät,giaûi ñoäc Taù

Cam thaûo OÂn trung hoøa vò Söù

Neáu caùc khôùp söng ñau keùo daøi, soát nheï, nhieàu moà hoâi, mieäng khoâ löôõi ñoû, maïch teá

saùc. Ñoù laø thaáp nhieät thöông aâm, thì phöông phaùp chính laø boå aâm thanh nhieät, maø phuï

laø khu phong tröø thaáp. Vaãn duøng caùc baøi thuoác neâu treân, boû Queá chi gia theâm caùc vò

thuoác döôõng aâm thanh nhieät nhö Sinh Ñòa, Huyeàn Saâm, Ñòa Coát Bì, Sa Saâm, Mieát Giaùp,

Thaïch Hoäc…

@ Duøng thuoác ñaép boù ngoaøi khôùp söng. Ngaûi cöùu, Daây ñau xöông, Löôõi hoå. Giaõ naùt,

sao leân vôùi daám ñaép hoaëc boù ngoaøi khôùp söng.

@ Hoaëc Ngaõi cöùu, Raâu meøo, Göøng. Giaõ naùt sao vôùi röôïu ñaép leân khôùp söng.

@ Chaâm cöùu: Chaâm caùc huyeät quanh hoaëc laân caän khôùp söng ñau. Toaøn thaân: Chaâm

Hôïp coác, Phong moân, Huyeát haûi, Tuùc tam lyù, Ñaïi chuøy.

2/ VKDT ñôït maïn tính

Caùc khôùp coøn söng ñau, nhöng heát ñoû, heát soát. Caùc khôùp dính, cöùng khôùp hoaëc bieán

daïng, teo cô.

Pheùp trò: Khu phong, thanh nhieät, tröø thaáp, taùn haøn.

@ Baøi Ñoäc hoaït tang kyù sinh thang goàm Ñoäc hoaït 12g, Ngöu taát 12g, Phoøng phong

12g, Ñoã troïng 12g, Tang kyù sinh 12g, Queá chi 8g, Teá taân 8g, Thuïc ñòa 12g, Taàn giao 8g,

Baïch thöôïc 12g, Ñöông quy 8g, Cam thaûo 6g, Ñaûng saâm 12g, Phuïc linh 12g

Phaân tích baøi thuoác

Vò thuoác Taùc duïng YHCT Vai troø

Ñoäc hoaït Khöû phong thaáp, giaûi bieåu taùn

haøn.

Quaân

Teá taân Taùn phong haøn, haønh khí khai

khieáu

Quaân

Thuïc ñòa Boå huyeát, boå thaän Thaàn

Ñöông quy Döôõng huyeát hoaït huyeát. Thaàn

Xuyeân

khung

Haønh khí hoaït huyeát, tröø phong

chæ thoáng

Thaàn

Phoøng

phong

Phaùt bieåu, tröø phong thaáp Taù

Tang kyù

sinh

Thanh nhieät löông huyeát, tröø

thaáp.

Taù

Ngöu taát Thanh nhieät, tröø thaáp Taù

Taàn giao Tröø phong thaáp, thi caân hoaït

laïc

Taù

Baïch thöôïc Döôõng huyeát, chæ thoáng Taù

Ñoã troïng Boå Can Thaän, maïnh gaân coát. Taù

Queá chi OÂn kinh thoâng maïch Taù

Phuï töû OÂn kinh, tröø phong thaáp. Taù

Cam thaûo OÂn trung, hoøa vò Söù

@ Chaâm cöùu: Taïi choã, chaâm caùc huyeät quanh hoaëc laân caän khôùp söng ñau. Toaøn

thaân: Hôïp coác, phong moân, Tuùc tam lyù, Huyeát haûi, Ñaïi chuøy

@ Xoa boùp

Taïi caùc khôùp baèng caùc thuû thuaät, aán, day, laên, veùo caùc khôùp vaø cô quan khôùp

Vaän ñoäng: vöøa xoa boùp vöøa taäp vaän khôùp theo caùc tö theá cô naêng, töøng böôùc,

ñoäng vieân beänh nhaân chòu ñöïng vaø taäp vaän ñoäng taêng daàn

3/ Vieâm khôùp daïng thaáp giai ñoaïn sôùm

Chöa ñuû tieâu chuaån ñeå chaån ñoaùn vieâm khôùp daïng thaáp. Vieâm khôùp chöa quaù 6 thaùng.

Khôùp coù vieâm, coù söng, coùñau nhöùc, nhöng khoâng noùng ñoû. Treân laâm saøng, neáu trieäu

chöùng beänh lyù khôùp thieân veà Phong, veà Haøn hay veà Thaáp maø coù caùch duøng thuoác khaùc

nhau.

a. Theå Phong tyù

Ñau nhieàu khôùp, ñau di chuyeån chaïy töø khôùp naøy sang khôùp khaùc. Sôï gioù, reâu löôõi

traéng, maïch phuø

Pheùp trò: khu phong laø chính, taùn haøn tröø thaáp laø phuï keøm haønh khí hoaït huyeát

@ Baøi Phoøng phong thang gia giaûm goàm Phoøng phong 12g, Baïch thöôïc 12g,

Khöông hoaït 12g, Ñöông quy 12g, Taàn giao 8g, Cam thaûo 6g, Queá chi8g, Ma hoaøng 8g,

Phuïc linh 8g.

Phaân tích baøi thuoác

Vò thuoác Taùc duïng YHCT Vai troø

Phoøng

phong

Phaùt bieåu tröø phong thaáp Quaân

Ñöông quy Boå huyeát, döôõng huyeát Thaàn

Xích linh Haønh thuûy lôïi thaáp nhieät Quaân

Haïnh nhaân Nhuaän traøng thoâng tieän, oân pheá Taù

Taàn giao Tröø phong thaáp thö caân hoaït laïc Taù

Hoaøng caàm Thanh nhieät giaûi ñoäc Taù

Caùt caên Giaûi bieåu, sinh taân taân dòch Taù

Khöông hoaït Phaùt bieåu, taùn phong, truïc thaáp Quaân

Queá chi OÂn kinh thoâng maïch Taù

Cam thaûo OÂn trung, hoøa vò Söù

Coù baøi khoâng duøng Khöông hoaït maø laïi duøng Ñoäc hoaït vaø Ma hoaøng.

@ Baøi Quyeân tyù thang goàm Khöông hoaït 20g, Phoøng phong 16g, Khöông hoaøng

12g, Chích thaûo 10g, Ñöông quy 16g, Xích thöôïc 16g, Hoaøng kyø 16g

Phaân tích baøi thuoác

Vò thuoác Taùc duïng YHCT Vai troø

Khöông hoaït Phaùt bieåu, taùn phong, truïc thaáp Quaân

Phoøng phong Phaùt bieåu tröø phong thaáp Quaân

Hoaøng kyø Boå khí coá bieåu Taù

Ñöông quy Hoaït huyeát, hoøa danh Thaàn

Khöông

hoaøng

OÂn trung taùn haøn Söù

Chích thaûo OÂn trung, hoøa vò Söù

Xích thöôïc Lieãm aâm, döôõng huyeát, hoaït

huyeát

Taù

Khöông hoaït ñeå khu phong thaáp ôû treân, phoøng phong ñeå khu phong, Khöông hoaøng ñeå

phaù khí öù thoâng kinh laïc phong tyù, ñau vai tay. Ñöông quy, Xích thöôïc ñeå döôõng huyeát,

hoaït huyeát, thoâng kinh laïc, hoaøng kyø coá veä, cam thaûo ñeå ñieàu hoøa caùc vò thuoác. Hôïp laïi

coù taùc duïng ích khí hoøa doanh, khu phong thaéng thaáp, thoâng kinh hoaït laïc

@ Chaâm cöùu: Taïi choã, chaâm caùc huyeät taïi khôùp söng hoaëc taïi huyeät laân caän. Toaøn

thaân: Hôïp coác, Phong moân, Phong trì, Huyeát haûi, Tuùc tam lyù, Caùch du.

b. Theå Haøn tyù

Ñau döõ doäi ôû moät khôùp coá ñònh, khoâng lan, trôøi laïnh ñau taêng, chöôøm noùng ñôõ ñau.

Tay chaân laïnh, sôï laïnh reâu traéng. Maïch huyeàn khaån hoaëc nhu hoaõn

Pheùp trò: Taùn haøn laø chính, khu phong tröø thaáp laø phuï, Haønh khí hoaït huyeát

@ Baøi thuoác goàm Queá chi 8g, YÙ dó 12g, Can khöông 8g, Phuï töû cheá 8g, Xuyeân

khung 8g, Thieân nieân kieän 8g, Ngöu taát 8g, Uy linh tieân 8g

Phaân tích baøi thuoác

Vò thuoác Taùc duïng YHCT Vai troø

Queá chi OÂn kinh, thoâng maïch Quaân

Can khöông OÂn trung, taùn haøn Quaân

Phuï töû cheá OÂn thaän hoûa, khöû haøn

thaáp,giaûm ñau.

Thaàn –söù

Thieân nieân

kieän

Tröø phong thaáp, maïnh gaân

xöông

Thaàn

Uy linh tieân Khöûphongthaáp,thoâng kinh

laïc, giaûm ñau.

Taù

Yù dó Lôïi thuûy, thanh nhieät, kieän

tyø.

Taù

Thöông

truaät

OÂn trung hoùa ñaøm Taù

Xuyeân

khung

Hoaït huyeát chæ thoáng Taù

Ngöu taát Boå Can,ích Thaän Taù

@ Chaâm cöùu: Cöùu Quan nguyeân, Khí taûi, Tuùc tam lyù, Tam aâm giao. Chaâm boå: OÂn

chaâm caùc huyeät taïi choã vaø laân caän khôùp ñau

c. Theå Thaáp tyù

Caùc khôùp nhöùc moõi, ñau moät choã coá ñònh, teâ bì, ñau caùc cô coù tính caùch trì naëng

xuoáng, co ruùt laïi, vaän ñoäng khoù khaên. Mieäng nhaït, reâu löôõi traéng dích maïch nhu

hoaõn.

Pheùp trò: tröø thaáp laø chính, khu phong taùn haøn laø phuï, haønh khí hoaït huyeát.

@ Baøi YÙ dó nhaân thang gia giaûm goàm YÙ dó 16g,Thöông truaät 12g, Ma hoaøng 8g,

OÂ döôïc 8g, Queá chi 8g, Huyønh kyø 12g, Khöông hoaït 8g, Cam thaûo 6g, Ñoäc hoaït 8g,

Ñaûng saâm 12g, Phoøng phong 8g, Xuyeân khung 8g, Ngöu taát 8g

Phaân tích baøi thuoác

Vò thuoác Taùc duïng YHCT Vai troø

Yù dó Lôïi thuûy, thanh nhieät, kieän kyø Quaân

Oâ döôùc Thuaân khí, aám trung tieâu Quaân

Thöông truaät OÂn trung hoùa ñaøm Taù

Hoaøng kyø Boå khí, coá bieåu, tieâu ñoäc Thaàn

Ma hoaøng Phaùt haõn, giaûi bieåu Thaàn

Cam thaûo OÂn trung, hoøa vò Söù

Queá chi OÂn kinh, thoâng maïch Thaàn

Ñaûng saâm Boå tyø, kieän vò, ích khí Taù

Khöông hoaït Phaùt bieåu, taùn phong, truïc thaáp Taù

Xuyeân khung Haønhkhí hoaït huyeát tröø phong,

chæ thoáng

Taù

Ñoäc hoaït Tröø phong thaáp, chæ thoáng giaûi

bieåu

Taù

Phoøng phong Phaùt bieåu tröø phong thaáp Taù

Ngöu taát Boå can, ích thaän, cöôøng caân,

traùng coát

Taù

@ Chaâm cöùu: Taïi choã, chaâm caùc huyeät quanh khôùp söng ñau vaø laân caän. Toaøn thaân:

Tuùc tam lyù, Tam aâm giao, Tyø du, Thaùi kheâ, Huyeát haûi.

d. Ñieàu trò duy trì ñeà phoøng Vieâm khôùp daïng thaáp taùi phaùt.

Beänh do caùc yeáu toá Phong, Haøn Thaáp nhaân luùc veä khí hö maø xaâm nhaäp, trong cô theå laïi

coù saün aâm hö maø gaây beänh. Khi beänh ñaõ phaùt ra, tình traïng aâm hö huyeát nhieät caøng

nhieàu, Can Thaän hö, khoâng nuoâi döôøng caân, xöông ñöôïc toát laø ñieàu kieän ñeå phong haøn

thaáp xaâm nhaäp maø gaây taùi phaùt beänh. Neân khi beänh taïm oån, neân tieáp tuïc duøng phaùp Boå

can thaän, löông huyeát, khu phong tröø thaáp.

@ Baøi Ñoäc hoaït tang kyù sinh thang gia phuï töû cheá (xem vieâm khôùp daïng thaáp ñôït

maïn) goàm Ñoäc hoaït 12g, Ngöu taát 12g, Phoøng phong 12g, Ñoã troïng 12g, Tang kyù sinh

12g, Queá chi 8g, Teá taân 8g, Thuïc ñòa 12g, Taàn giao 8g, Baïch thöôïc 12g, Ñöông quy 8g,

Cam thaûo 6g, Ñaûng saâm 12g, Phuï töû cheá 6g, Phuïc linh 12g

@ Phuï phöông: baøi Tam tyù thang laø baøi Ñoäc hoaït tang kyù sinh thang boû vò Tang kyù

sinh, gia Hoaøng kyø, Tuïc ñoaïn vaø Göøng töôi, ñeå duøng chöõa vieâm khôùp daïng thaáp bieán

chöùng cöùng khôùp, chaân tay co quaép.

TAØI LIEÄU THAM KHAÛO

1. Buøi Chí Hieáu. Döôïc lyù trò lieäu thuoác Nam. NXB Ñoàng Thaùp. 1994

2. Boä moân YHCT Tröôøng Ñaïi Hoïc Y Haø Noäi. Y Hoïc Coå Truyeàn. NXB YH Haø Noäi.

1994

3. Harrisson’s. Principles of Internal Medicine 14 th Edison

4. H. Ralph Schumacher, Jr., MD. Primer on the rheumatic Diseases. 9th edition

5. Haûi Thöôïng Laõn Oâng Leâ Höõu Traùc. Haûi thöôïng Y toâng taâm lónh I,II,III,IV NXB Haø

noäi. 1997

6. Nguyeãn Töû Sieâu. Hoaøng ñeá Noäi kinh Toá vaán. NXB TPHCM. 1992

7. Traàn Vaên Kyø. Döôïc hoïc coå truyeàn taäp I vaø II. NXB TPHCM. 1997

8. Traàn Ngoïc Aân. Beänh thaáp khôùp. NXB Y hoïc Haø Noäi. 1993.

9. Vieän Y Hoïc Trung Y Baéc Kinh. Löôïc dòch: Döông Höõu Nam, Döông Troïng

Hieáu. Phöông teã hoïc dieãn nghóa. NXB YH Haø Noäi. 1994

10. Vibeke Strand; David L. Scott, Lee S. Simon. Novel therapeutic agents for the

treatment of Autoimmune diseases

 

( )

TIN MỚI NHẤT

TIN ĐÃ ĐĂNG
 
  

 

 
Từ khóa: Mục tin:
citozen
   TIN TỨC MỚI NHẤT
Đau nhức sau mổ nối xương, làm sao giảm?
Phòng ngừa và điều trị đau thắt lưng bằng đai thắt lưng đa năng Bách Huyên
Bí quyết phòng tránh đau lưng
Phục hồi chức năng vận động cho bệnh nhân viêm khớp dạng thấp
Cách điều trị và phòng tránh thoát vị đĩa đệm
Đau vùng thắt lưng cách phòng và chữa
Đi bộ nhiều, tăng nguy cơ thoái hóa khớp gối
Nguyên nhân và cách điều trị đau vai
Những phát hiện mới về đau lưng
Điều trị đau lưng có nguyên nhân từ cột sống
Triệu chứng và điều trị thoái hoá cột sống cổ
10 CÁCH NGĂN NGỪA THOÁI HÓA KHỚP
Phương pháp mới điều trị thoái hóa khớp háng- Mổ ít xâm lấn
Dinh dưỡng cho người viêm xương khớp
 

 Copyright © 2008 www.coxuongkhop.com.vn. Allright reserved. Design by Phan Ngọc Nam